Replica VOC-schip open voor publiek

AMSTERDAM, 24 APRIL. Met zeven kanonschoten over het IJ wordt vrijdagmiddag officieel de replica van de Oostindievaarder 'Amsterdam' in gebruik genomen als museumschip bij het Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam.

Het daaropvolgende weekend en op Koninginnedag gaan de feestelijkheden door voor het publiek. Zeeliederen worden vertolkt door onder meer het Groot Piratenkoor Blokzijl en (op zondag) door de uit Engeland afkomstige, oudste shanty-zanger ter wereld, Stan Hugill. Alle drie de dagen zal een 'achttiende-eeuwse' bemanning aan boord van de 'Amsterdam' het dek zwabberen, de zeilen hijsen en de koers uitzetten alsof het schip de volgende dag zal afvaren richting de Oost.

Die 'living history'-presentatie wordt een van de vaste onderdelen bij de expositie van het schip, net zoals nettenboeters en klompenmakers de geschiedenis levend maken in het Openluchtmuseum in Enkhuizen.

Vorig jaar werd duidelijk dat het schip een museale functie zou krijgen en geen partyschip zou worden. Directeur Bakker van het Scheepvaartmuseum heeft zich steeds verzet tegen een dergelijk gebruik van de 'Amsterdam'. “Als men van dit schip een restaurant wil maken, dan wil ik het niet aan de steiger”, was zijn duidelijke boodschap.

“Dat het schip eventueel na sluitingstijd van het museum ook voor feestjes wordt gebruikt, daar heb ik niets op tegen.”

Bakker werd eind 1989 naar het museum gehaald om er de weinig bedrijfsmatige organisatie te reorganiseren en het rijksmuseum vervolgens naar verzelfstandiging te leiden. In een half jaar maakte hij het museum tot een efficiente 'produktorganisatie'. Mede door de aanwinst van de 'Amsterdam' denkt Bakker dit jaar 250.000 bezoekers te ontvangen, en dat is drie keer zoveel als in 1989.

De reorganisatie brengt met zich mee dat er wordt gewerkt aan een nieuwe opstelling van de collectie. Men denkt aan een indeling rond een aantal kernthema's, waarvan de geschiedenis van de Compagnieen er een zal worden. Daarvoor zal een aparte Compagnie-zaal worden ingericht. Ook is er een 'spectaculaire' HDTV-presentatie in de maak over een reis van de 'Amsterdam' van Nederland naar Batavia.

Derde deel in het VOC-drieluik is het schip zelf, dat de inrichting van een retour-schip van de VOC zal krijgen, volgestouwd dus met kostbare Indische waar. Vrijwilligers zullen er in authentieke kostuums het zeeliedenbestaan van weleer uitbeelden. “We zullen ervoor waken dat het geen kitsch wordt, want dat past niet bij de standaard van ons museum”, belooft Bakker.

Eenmaal op het schip blijkt het ruim veel groter en het kombuis veel kleiner dan men zich ooit had kunnen voorstellen op basis van een schilderij of een schaalmodel. Enig voorstellingsvermogen blijft niettemin noodzakelijk, al was het alleen maar om verschillende aanpassingen als electrisch licht, trappen en verwarming weg te denken, die op een schip met een tentoonstellingsfunctie nu eenmaal noodzakelijk zijn. Alle aanpassingen worden zoveel mogelijk weggewerkt, maar nergens ontkend. Bakker: “Over de status van het schip willen we volkomen eerlijk zijn. Het is een replica die met moderne middelen is gebouwd en waarin aanpassingen zijn gedaan voor toekomstig gebruik.”

Replica Oostindievaarder, Kattenburgerplein 1, Amsterdam. Open: di. t- m za. en koninginnedag 10-17 uur, zon- en feestdagen 13-17 uur.