Niemand ontsnapt de Britse volksteller

LONDEN, 23 APRIL. Voor 23 miljoen huishoudens in Engeland en Wales klonk gisteren de klop op de deur. Het was de volksteller, die in Groot-Brittannie elke tien jaar langskomt en zelfs de daklozen in hun kartonnen dozen wenst te registreren. Buitenlanders ontsnappen evenmin aan zijn indringende belangstelling. Wie niet wenst in te vullen hoe hij heet, uit hoeveel personen zijn gezin bestaat, wie zijn werkgever is, van welk ras hij is of aan welke geestesziekte hij mogelijk lijdt, krijgt een boete van 400 pond maximaal.

Het is, voor een Nederlandse waarnemer, verbijsterend te zien hoe weinig protest er kennelijk in de Britse samenleving bestaat tegen deze vorm van nieuwsgierigheid van de overheid. Misschien heeft dat te maken met de krachtige verzekering van meneer Peter Wormald, hoofd van het Office of Population Censuses and Surveys. Hij bezweert keer op keer dat de gegevens niet doorgegeven zullen worden aan andere overheidsinstanties. De poll tax-ontduiker, die gejokt heeft over het aantal personen waaruit zijn huishouden bestaat, kan dus gerust invullen wie er in de nacht van 21 op 22 april in zijn huis een bed hebben beslapen, dienstbodes en loges inbegrepen. Dat soort gegevens, zegt meneer Wormald, wordt alleen in generale zin gebruikt en pas over 100 jaar in zijn individuele details bekendgemaakt. De ingezamelde feiten moeten de overheid helpen de burgers te helpen, en daarom moeten we niet klein doen over vragen over onze “etnische groep”

(wit, zwart-Caraibisch, zwart-Afrikaans, zwart-anders) of over de situering van ons toilet (binnen of buiten en hoeveel?).

Het Britse publiek lijkt, bij ontstentenis van enige uitweg via bijvoorbeeld een beroepsprocedure, in grote meerderheid gelaten over de noodzaak om het formulier in te vullen. Sinds het jaar 1801 is de volksteller elke tien jaar langs geweest, met uitzondering van 1941 toen de natie andere dingen aan het hoofd had. Echt heibel over het “Big Brother is watching you”-fenomeen is er alleen geweest in 1971, toen de liberale leider Jeremy Thorpe de bevolking aanraadde maar een ding in te vullen: “Nee, bemoei je met je eigen zaken”. Twee Grenadier Guards werden in het cachot gestopt toen hun adjudant hen betrapte bij het invullen van “De koningin” op de vraag wie hun werkgever was, “een toeristenattractie” op de vraag wat hun werk inhield en “schietschijf spelen voor de IRA” toen hun gevraagd werd waaruit hun werk in het jaar daarvoor had bestaan.

Dit keer lijken pressiegroepen het volkstellingsformulier eerder te willen gebruiken om hun “rechten” te demonstreren: de Gay and Lesbian Community Campaign heeft homoseksuelen aangemoedigd een dapper kruisje te zetten achter “samenlevend”. De nationalistische beweging in Cornwall juicht omdat meneer Wormald heeft gezegd dat hij diegene, die liever “Cornwall” dan “Engeland” invult op de vraag “in welk land bent u geboren?”, niet zal voordragen voor een boete. Een enkele gepensioneerde klaagde in een ingezonden brief aan The Times dat hem op de vraag “wat hebt u vorige week gedaan?” als enige keuze het antwoord “ik ben gepensioneerd” werd opengelaten.

Dat de volkstellingsgegevens alleen voor het heil van de bevolking worden ingezameld, kan intussen niet meer met droge ogen worden volgehouden. Het bureau van meneer Wormald verwacht zo'n 12 miljoen gulden aan inkomen te verwerven uit het verkopen van “generale”

gegevens aan buitenstaanders. De vraag voor sommige getelden onder het volk is nu of ze een bedrag van 400 pond (de maximale boete) overhebben om verschoond te blijven van extra “junk mail” - reclamemateriaal van firma's die onze WC buiten naar binnen willen verplaatsen, dan wel onze etnische groep willen aanspreken met aanbiedingen voor taalcursussen of make-up voor zwart-anders.