Bezweringsformule

EEN KEURIG MEISJE van bijna negen jaar - geabonneerd op Klokhuis en Jeugdjournaal Extra - belt iedere zaterdagmorgen haar beste schoolvriendinnetje om na te praten over Medisch Centrum West: “Dat moet nu eenmaal”.

Wie zal bij al zo vroeg gevormde patronen van mediaconsumptie nog durven te beweren dat de bezweringsformule voor het omroepbestel van NOS-voorzitter De Jong geen toekomst heeft?

Laten wij het toch proberen door de vraag iets anders te formuleren. Willen wij wel een dergelijk Bestel? Omroep is in Nederland immers meer dan alleen een kwestie van “de markt”, want mede het resultaat van politieke beslissingen. Dat geldt ook voor de voorgestelde herschikking. Meer commerciele armslag voor het tweede net? Dat vergt wijziging van de Mediawet. De omroepbijdrage omhoog? De beslissing ligt aan het Binnenhof.

Achter het moeizaam vergelijk van Hilversum gaat een politieke knoop schuil die alleen in Den Haag kan worden doorgehakt. In toenemende mate blijkt de irrelevantie van onze mediawetgeving: “A map in search of a territory”. Morgen buigt de Tweede Kamer zich over een niet onbelangrijke hobbel in het medialandschap: de commerciele omroep.

Maar het kost weinig moeite te voorspellen dat alle ogen gericht zullen zijn op het plan-De Jong. En via hem dicteert RTL4, marktleider van buitenaf, in feite het spel.

DE ZAAK wordt onverwachts op de spits gedreven door het voorstel om ook nog eens de omroepbijdrage te verhogen. Deze is voor Europese begrippen inderdaad niet hoog. Al te grote afhankelijkheid van reclame-inkomsten is riskant voor de publieke omroep. Maar er valt alleen te praten over aanpassing van die bijdrage als deze wordt vooraf gegaan door een ingrijpende sanering. En dan niet alleen van de Hilversumse bedrijfsvoering maar ook van de alles doordringende reclame en sponsoring. De overgebleven kijkers struikelen in 'prime time' nu al over de zwevende blokken. Het ligt in de rede dat zij er feestelijk voor zullen bedanken ook nog eens meer te betalen voor dit voorrecht.

De bezweringsformule van De Jong vormt geen overtuigend antwoord op het grondprobleem dat een publiek bestel dat die naam verdient, te klein is voor drie netten. Zij werkt zelfs het gevaar in de hand dat TROS en Veronica nu helemaal niet meer voor zichzelf zullen beginnen, de ooit zo begeerde aanzet voor een commercieel net.

Nog afgezien van de vreemde restrictie dat commerciele omroep alleen via de kabel mag. Alweer zo'n besluit dat alleen door exegese van sociale en politieke verhoudingen van en naar het Binnenhof te verklaren valt.