Neonazi's houden luidruchtige 'herdenking'

BERLIJN, 22 APRIL. Op verschillende plaatsen in het oosten van Duitsland hebben merendeels jeugdige neonazi's dit weekeinde luidruchtig de 102de geboortedag van Adolf Hitler gevierd. In Dresden, hoofdstad van de deelstaat Saksen, moest een politiemacht van 900 man, onder wie grenstroepen, enkele honderden neonazi's en linkse tegen-demonstranten uit elkaar houden.

In Leipzig werd het interieur van een woonhuis voor buitenlanders verwoest. In Maagdenburg, vrijdagavond na een voetbalwedstrijd nog het toneel van veldslagen, bleef het zaterdag bij een vreedzaam verlopen demonstratie. Ook in Borkenwerder en in de Westduitse plaatsen Kassel en Osnabruck gingen neonazi's de straat op en kwam het tot gevallen van agressie tegen buitenlanders.

De gebeurtenissen rond de geboortedag van Hitler, dictator van nazi-Duitsland tussen 1933 en 1945, vestigen opnieuw de aandacht op het groeiend aantal neonazi's, die vooral in de voormalige DDR een zeer kleine maar geruchtmakende minderheid vormen. Naar aanleiding van aanvallen op Poolse auto's die na de afschaffing van de visumplicht voor Polen op 6 april bij Frankfurt an der Oder de grens overkwamen, heeft de burgemeester van het naburige Grozow Wielkopolski alle betrekkingen met de Duitse broederstad aan de overkant van de rivier verbroken.

Burgemeester Nikodem Wolski van Grozow vindt dat zijn collega Wolfgang Denda van Frankfurt an der Oder bewust niets heeft ondernomen tegen neonazi's die onder andere Poolse auto's met stenen bekogelden. De Pool verwijt zijn Duitse collega “stilzwijgende instemming”. Ook de Poolse regering heeft Bonn inmiddels om officiele opheldering in deze zaak verzocht. De Duitse burgemeester heeft tegenover een Berlijnse krant verklaard “dat we nu eenmaal niet voor elke Pool honderden agenten kunnen inzetten”.

In Dresden, een van de oostduitse steden met de meeste neonazi's, had de overheid zaterdag honderden man politie en grenstroepen versterking aangevraagd, om aan de verwachte demonstraties het hoofd te bieden.

Zowel de “Heil Hitler” en “Duitsland voor de Duitsers” roepende neonazi's, als de linkse, “Nooit meer Duitsland” roepende tegendemonstranten hadden tevoren gezworen elkaar een kopje kleiner te maken, maar de politie wist dat te verhinderen.

In Dresden zijn de neonazi's nogal opvallend in het straatbeeld, vooral op het centraal station waar zich met ijzeren staven bewapende jongeren plegen op te houden. Twee weken geleden is in een tram een gastarbeider vermoord door extreem-rechtse jongeren.

Vooral woonhuizen voor buitenlandse werknemers in het oosten van Duitsland hebben regelmatig te leiden van overvallen. Buitenlanders durven in veel steden niet meer alleen of niet meer 's avonds de straat op. Neonazistische jongeren in Oost-Berlijn, die in enkele kraakpanden een 'stafkwartier' hebben ingericht, maken zich regelmatig schuldig aan agressie tegenover de talrijke, vaak arme buitenlanders die zich ook 's nachts in de buurt van het station Lichtenberg ophouden. Het gaat daarbij veelal om Oosteuropeanen, die illegaal handel bedrijven.

De extreem-rechtse 'scene' in Oost-Duitsland bestaat uit een aantal, soms moeilijk van elkaar te onderscheiden, groepen neo-nazi's, voetbalvandalen en skinheads. Behalve afkeer van buitenlanders, is ook het 'herstel van de Duitse eenheid', dwz. de herovering van de thans Poolse en Russische oostpruisische gebieden een belangrijk onderdeel van hun ideologie. Skinheads en neonazi's waren in de voormalige DDR bekend sinds 1987. Michael Kuhnert, leider van de Westduitse beweging 'Nationale Alternative', is sinds de opening van de Muur eind 1989 bijzonder actief geweest met het werven van aanhangers in Oost-Duitsland en zegt daar nu over vele duizenden 'commando's' te beschikken. De juistheid van dit soort beweringen is moeilijk na te gaan.

    • Raymond van den Boogaard