Fraai danswerk van zachte sofabewoners en hun saaie buren

Gezelschap: Krisztina de Chatel. Programma: Couches. Choreografie: Jennifer Muller. Muziek: Laurie Anderson. Decor: Calvin Churchman. Kostuums: Susan Hilferty. Tweede werk: The Enigma. Choreografie: Jennifer Muller. Muziek: David Byrne en Brian Eno. Kostuums: The Body Works. Licht: Ken Tabachnick. Gezien: 19 april theater Bellevu Amsterdam. Eerstvolgende voorstellingen: 25-4 Vlaardingen, 26-4 Terneuzen, 28-4 Nijmegen, 15-5 Breda, 16-5 Arnhem, 17 en 18-5 Leiden, 21-5 Hengelo, 22 en 23-5 Haarlem.

De Amerikaanse choreografe Jennifer Muller was in de jaren zeventig een regelmatig terugkerende figuur in de Nederlandse danswereld. Zij trad op als danseres bij de groep van Louis Falco (1971), maakte twee imponerende balletten bij het Nederlands Dans Theater, An American beauty rose (1974) en Strangers (1975), en gaf met haar eigen gezelschap voorstellingen in het Holland Festival 1977. Daarna taande haar populariteit in Nederland kennelijk want pas in 1985 kwam zij met haar groep terug. Een bezoek dat vrijwel onopgemerkt voorbij ging.

Een van de onderdelen van het programma dat toen gebracht werd was The Enigma gemaakt op muziek van David Byrne en Brian Eno. En dat werk is samen met Couches nu te zien bij de dansgroep Krisztina de Chatel. Het behoort tot het beleid van De Chatel om haar dansers zo nu en dan te confronteren met andere bewegingsstijlen en choreografische opvattingen dan die zij zelf hanteert. En via gastlerares Lana Carroll, danseres bij Jennifer Muller, kwam een samenwerking tot stand die leidde tot het nu uitgebrachte programma. In Couches, op de goedklinkende muziek van Laurie Anderson, wordt het toneel in twee helften verdeeld. In de ene staat een bontbeklede sofa tegen een even bonte achterdoek, in de andere een strak wit bankje tegen een koel wit vlak.

Twee totaal verschillende interieurs met daarin qua levenshouding ook verschillende 'gezinnetjes' met evenwel precies dezelfde problemen: man is ongeinteresseerd in de toenaderingspogingen van echtegenote die daarop een flirtpartij aangaat met het vriendje van dochterlief. Dat geeft conflicten maar brengt de echtelieden, althans voor een moment, toch weer tesamen. De zachte sofabewoners hebben blote voeten en zijn gekleed in losjes om het lichaam hangende kleurige gewaden.

De buren zitten zeer formeel dus saai in het pak: broek in de vouw, keurig overhemd, nette blouse met parelketting, degelijk schoeisel. En de bewegingen van de twee koppels weerspiegelen hun milieu: losse krachtige door het lichaam stromende impulsen voor de een, strakke precieus en ingehouden voor de ander.

Het verhaal wordt op een heel directe maar nogal naieve en anekdotische manier vormgegeven, die de dansers een goede kans bieden hun acteerprestaties te tonen toch verder weinig aan de fantasie overlaat. The Enigma toont een zelfde benadering. Hier gaat het om de tegenstelling tussen een groepje mensen wier leven bepaald wordt door gehaaste zakelijkheid, sleur en onpersoonlijke massaliteit en een groep die een idealistische harmonische samenleving symboliseert.

Een mannelijk slachtoffer uit de eerste groep wordt opgevangen door een vrouw uit de tweede. De verrukking van het samengaan wordt al spoedig verbroken als de man de vrouw letterlijk in zijn vertrouwde patroon meesleept. De werelden zijn te gescheiden. Ook hier hanteert Muller heel directe vormen. In groep een verplaatst ieder individu zich nerveus gespannen langs door elkaar lopende rechte lijnen, groep twee heeft vloeiende doorgaande grote bewegingen die de verbondenheid tussen de groepsleden benadrukken. The Enigma en Couches zijn twee werken die anno 1991 ietwat gedateerd aandoen maar die op zichzelf de moeite van het zien best waard zijn. Te meer daar de uitvoerende en met name Oerm Matern, Gilles den Hartog, Juliette van Ingen en Janine Dijkmeijer fraai danswerk en zeer overtuigende rolinterpretaties laten zien.