Baker snel terug naar Israel voor verder overleg

TEL AVIV, 22 APRIL. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken James Baker zal na zijn rondreis door de Arabische wereld morgenavond naar Jeruzalem terugkeren om verder te bemiddelen in het vredesproces in het Midden-Oosten.

Volgens Arye Levin, de Israelische consul in Moskou, zal de Sovjet-minister van buitenlandse zaken, Aleksandr Bessmertnych, tijdens zijn rondreis door het Midden-Oosten binnen de komende twee maanden ook Israel aandoen. Dit belangrijke bezoek wordt hier in verband gebracht met de bemiddelingspoging van minister Baker.

Na zijn moeilijke besprekingen met de Israelische premier Yitzhak Shamir van vrijdag bestond de indruk dat Baker zijn bemiddelingspoging zou onderbreken indien hij in Jeruzalem geen antwoorden zou krijgen op enkele pertinente vragen. Zowel van Israelische als van Amerikaanse zijde is daarna een poging gedaan de gemoederen te kalmeren. Ontkend werd dat Shamir onder zware Amerikaanse druk was komen te staan.

De sfeer klaarde verder op toen Baker na een onderhoud met de Jordaanse koning Hussein in Aqaba, zaterdagochtend, Shamir telefonisch over het verloop daarvan inlichtte. In de Israelische pers aangehaalde politieke bronnen in Jeruzalem geloven dat koning Hussein heeft besloten aan de voorgestelde regionale vredesconferentie deel te nemen. De perspectieven voor zo'n door de VS en de Sovjet-Unie bijeen te roepen conferentie, met een bescheiden inbreng van de EG, zien er daarom volgens Jeruzalem weer wat beter uit, zelfs indien Syrie weigert eraan deel te nemen. Baker bezoekt vandaag Koeweit, waarna hij naar Damascus doorreist.

De Egyptische diplomatie spant zich nog in om ook de Syrische president Hafez al-Assad te overreden mee te doen en zonder voorwaarden vooraf met Israel rechtstreeks vredesoverleg te voeren. In Kairo zei Baker dat vrede niet mogelijk is indien de partijen geen rechtstreekse vredesbesprekingen houden. [Saoedi-Arabie heeft Baker intussen laten weten het vredesoverleg over te laten aan de direct betrokken landen en zelf niet deel te nemen aan een regionale conferentie.]

Zaterdagochtend sprak Baker in Jeruzalem gedurende twee uur een kleine, door Faisal Husseini geleide Palestijnse delegatie. Faisal Husseini kwam voorzichtig optimistisch gestemd uit dit gesprek te voorschijn. Hij zei dat de “atmosfeer constructiever was dan de twee voorafgaande ontmoetingen” met Baker. Veel meer wilde hij er op verzoek van Baker niet over zeggen, om te voorkomen dat Israel de vooruitgang teniet zou doen.

Op een persconferentie in Oost-Jeruzalem zei Husseini wel dat met de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken de obstakels waren besproken die vrede in de weg staan. Volgens hem was Baker ontvankelijker gebleken voor de Palestijnse verontwaardiging over de nederzettingenpolitiek en andere harde Israelische maatregelen tegen de Palestijnen in de bezette gebieden dan tevoren.

Baker toonde de Palestijnse delegatie een video-reportage van een Amerikaans tv-station over de vorig week door Israel gestichte nederzetting Revava. Hij maakte dit gebaar om de Palestijnen duidelijk te maken dat de Amerikaanse publieke opinie nauwkeurig op de hoogte is van wat er zich in de bezette gebieden afspeelt.

Een goed ingevoerde Palestijnse journalist zei zaterdag dat de Palestijnen de door Israel voorgestelde bestuursautonomie zullen aanvaarden. “We hebben geen andere keus”, zei hij. “We hebben een grote fout gemaakt toen we de in Camp David voorgestelde bestuursautonomie verwierpen. Sedertdien heeft Israel zijn greep op de bezette gebieden door de nederzettingenpolitiek verstevigd.”

Bij de ultra-nationalistische regeringspartij Tehiya zijn naar aanleiding van de missie Baker enkele rode lichtjes gaan branden. Na een onderhoud met Shamir onderstreepte onderminister Geula Cohen vanmorgen de indruk te hebben dat de nederzettingenpolitiek niet zal worden bevroren en dat Israel zich blijft verzetten tegen opname van OostJeruzalemse Palestijnen in een Palestijnse delegatie naar vredesoverleg.