Verkiezingscampagne India vol paradoxen

Bijna een half miljard Indiers gaan op 20, 23 en 26 mei naar de stembus voor algemene parlementsverkiezingen. Op diezelfde data kiezen de deelstaten Kerala, Tamil Nadu, Pondicherry, Haryana, Uttar Pradesh en Bengalen hun provinciale vergadering. Ondanks scherpe kritiek van alle grote partijen worden - op een ander tijdstip - ook verkiezingen gehouden in de verscheurde deelstaten Assam en Punjab, maar niet in Kashmir dat feitelijk in staat van beleg verkeert. In Delhi is onder kandidaten inmiddels het ritueel van het 'overlopen' begonnen. De Indiase kiezer heeft genoeg keuzemogelijkheden, maar ze zijn gecompliceerd en vaak tegenstrijdig. Daarbij bestaat de angst dat de grote partijen oude sociale en religieuze wonden openrijten.

NEW DELHI, 20 april - De politieke partijen van India hebben nog vijf weken voor hun verkiezingscampagnes. Dit is maar kort, gezien de slechte verkeerswegen in veel kiesdistricten waarvan sommige twee keer zo groot zijn als Nederland. Aan de andere kant zijn de verkiezingen tegenwoordig zo duur dat veel kandidaten het zich niet kunnen veroorloven langer dan een maand campagne te voeren. Kandidaten geven per kiesdistrict een bedrag uit van tussen de 1,5 en 2,5 miljoen rupee, vijfhonderd keer zoveel als de gemiddelde Indier in een heel jaar verdient. Aangezien de officiele uitgaven voor de campagnes veel lager liggen, zijn de meeste kandidaten geld van anderen te accepteren. Zulke 'schulden' moeten na de verkiezingen worden gehonoreerd door het regelen van contracten, vergunningen en banen.

Zoals in veel andere landen wordt het elementaire instrument van de democratie op die manier de eerste schakel in de keten van corruptie.

Veel zittende parlementsleden waren gekant tegen tussentijdse verkiezingen, omdat zij niet in staat zijn geweest genoeg geld te vergaren, zo snel na de laatste verkiezingen in november 1989. De politieke partijen zijn nu begonnen met de lancering van hun verkiezingsprogramma's.

Maar de uiteindelijke keuze van de kandidaten is voor hen van meer belang. De hoofdkwartieren van de grote politieke groeperingen - de twee Janata Dal Partijen, de Congrespartij en de Bharatiya Janata Partij (BJP) - worden belegerd door honderden hoopvolle gegadigden. In de tuinen van de partijkantoren zijn enorme tenten opgezet waar mannen in zitten en slapen terwijl zij wachten. Verkopers van fruit, snacks en drankjes hebben hun verrijdbare stalletjes geopend en handelaren in textiel stallen stapels witte stof uit die wordt gebruikt voor het maken van de dhoti, de traditionele Indiase kleding voor mannen die om het middel wordt gewonden en dan tussen de benen door wordt vastgemaakt. Het dragen van een dhoti wordt gezien als een voordeel in de verkiezingscampagne om conservatieve dorpelingen te winnen, en de mensen herinneren zich de laatste verkiezingen, toen de tegenstanders van Rajiv Gandhi hem 'de Gucci-premier' noemden om zijn voorkeur voor Westerse kleding.

Veel van de aspirant-kandidaten zijn lid van een andere partij en bieden aan om over te lopen als tegenprestatie voor hun kandidaatstelling. India heeft een 'anti-overloopwet', maar die is alleen van toepassing op zittende parlementsleden. De demissionaire periode is daarom voor veel politici een gelegenheid om op een ander paard te wedden.

Iedere dag krijgt de pers een primeur aangeboden, zoals een politicus, een filmster of een andere bekende persoonlijkheid is lid geworden van de partij “in het belang van het land.” Als dit overlopen een maat is voor de populariteit van een partij, dan lijken de Congrespartij en de BJP het meest in trek, terwijl de regerende Janata Dal van Chandra Shekhar steeds meer leden verliest. Vorige week werden zelfs vier voormalige ministers van deze partij op het kantoor van de Congrespartij gepresenteerd, terwijl de voormalige minister van buitenlandse zaken, V.C. Shukla - een notoire overloper - al eerder tot de Congrespartij was toegetreden.

De Congrespartij is vol zelfvertrouwen dat zij de verkiezingen zal winnen. Zij appelleert aan de conservatieve instincten van de meerderheid door te zeggen dat zij de enige partij is die de economische en politieke stabiliteit kan herstellen en het land kan verenigen, terwijl de andere partijen het land verdelen volgens religie of kaste. De voorzitter van de Congrespartij, Rajiv Gandhi, is in verschillende deelstaten al begonnen met zijn campagne en heeft veel bijval gekregen. Maar bij een ontmoeting met de pers afgelopen zaterdag gaf hij toe, dat de meerderheid van de kiezers nog twijfelt.

De BJP is ook zeker van de overwinning. Twee weken geleden zette haar zusterpartij, de 'Vishnu Hindu Parishad' een indrukwekkende bijeenkomst op touw in de hoofdstad, waar de partij probeert haar basis te verbreden met haar belofte van Ram aur Roti, naar Ram, de hindoe-god voor wie zij een tempel wil bouwen in Ayodhya, en roti (brood), door het scheppen van banen en verzekeren van voedsel.

De Janata Dal die haar verkiezingsalliantie met regionale en linkse partijen voortzet, heeft het reserveren van banen en van plaatsen bij onderwijsinstellingen voor achtergestelden als belangrijkste punt op het partijprogramma staan. Het aantal reserveringen voor kastelozen, de lagere hindoe-kasten en andere minderheden heeft zij verhoogd tot zestig procent om op deze manier een meerderheid te krijgen.

De kiezer heeft genoeg keuzemogelijkheden, maar ze zijn gecompliceerd en vaak tegenstrijdig. De Congrespartij mag dan wijzen op de verdeeldheid zaaiende politiek van V.P. Singh en de BJP, maar heeft zelf in het verleden vaak de godsdienst en het kastenstelsel gebruikt om haar macht te consolideren.

De BJP appelleert het meest aan hindoes, zodat een hindoe-boer uit de lagere kaste meestal minder begaan is met zijn arme moslim-buurman dan met zijn landheer uit de hogere hindoekaste.

Hetzelfde geldt voor de Janata Dal die zich - om een meerderheid te bereiken - richt op kasten en groeperingen die officieel zijn achtergesteld, maar in een bepaalde deelstaat in feite de overheersende sociale en economische groepering vormt die vaak verantwoordelijk is voor de uitbuiting van lagere groeperingen zoals de Harijans (kastelozen). Veel Harijans, die al profijt hebben gehad van de officiele reservering door de regering kunnen daarom onwillig zijn om hun privileges te delen met juist die groepen die hen uitbuiten.

Voor de eerste keer in de verkiezingsgeschiedenis van India worden deze kwesties uitgevochten tussen drie grote partijen die alle drie in staat zijn een meerderheid te krijgen. Het kiesstelsel van India dat een kopie is van het Britse systeem kent geen evenredige vertegenwoordiging: de winnailpunten hebben een wijdverbreide angst opgeroepen dat de partijen in felle campagnes de oude wonden kunnen openrijten van de gewelddadige sociale en religieuze conflicten van het afgelopen jaar.