Sinking of the Titanic: wonderlijk ballet van Naharin; Begrip en uitleg overbodig

Gelzelschap: Nederlands Dans Theater. Nieuw ballet: Sinking of the Titanic. Choreografie en kostuums: Ohad Naharin. Muziek: Gavin Bryars. Licht: Bambi. Gezien: 18-4, Muziektheater Amsterdam. Herhaling aldaar met Soldatenmis en Falling Angels van Jiri Kylian: 19, 21-4. Danstheater Den Haag: 20, 24-4 t-m 4-5, Den Haag m.u.v. 28 en 29-4; Rotterdam: 7, 8-5

Het negende programma dat het Nederlands Dans Theater dit seizoen uitbrengt is opgedragen aan de nagedachtenis van de onlangs overleden Martha Graham. Deze geste bewijst dat het gezelschap zich zeer bewust is van de betekenis die deze moeder van de moderne dans (in)direct voor de groep gehad heeft. Vanaf het ontstaan van NDT is er immers met choreografen gewerkt die mede door haar waren gevormd en nog steeds zijn voor de jongere groep 'moderne' op haar techniek geente lessen verplicht. Bovendien werd Sinking of the Titanic, het nieuwe ballet in deze voorstellingenreeks, gemaakt door Ohad Naharin, ooit door Graham vanuit Israel naar New York gehaald om daar zijn opleiding te voltooien en in haar groep te dansen. Naharin is nu artistiek directeur van de Israelische Bat Sheva Dance Company, een gezelschap waar Graham nauwe bindingen mee had.

Ohad Naharin is sinds hij drie jaar geleden met zijn eigen groep in het Holland Dance Festival optrad een regelmatig terugkerende gast bij het NDT geweest. Sinking of the Titanic is zijn zesde werk voor de groep. Het heeft niet, zoals de titel zou doen vermoeden, met die dramatische scheepsramp te maken. Gavin Bryars maakte een compositie van die naam uitgaande is en er ook niet echt toe doet. Het is een harmonische aaneenschakeling van beelden: twee mannen en vier vrouwen in wijde marinejasjes, voorzichtig klanken ontlokkend aan zware harmonika's. Een verspreid in de ruimte, met de rug naar het publiek zittende groep die gelijktijdig, maar zonder enig contact met elkaar een serie bewegingen uitvoert die in hun krachtige impulsen volstrekte machteloosheid uitstralen. Een plant die steeds in een grotere pot wordt gezet, een jongen die niet kan ophouden zichzelf met kletsende handen te kastijden, een kleine scheepslamp waarvan het schijnsel even een gezicht, een hand of een blote rug oplicht.

Tussen die beelden krachtige en toch heel soepele, grote doorvloeiende en grillige bewegingsfragmenten die niet zozeer de totale ruimte doorklieven, maar eerder de ruimte vullen die de dansers als een cocon om zich heen dragen. Het is overheersend een sfeer van intimiteit, kwetsbaarheid en moedige onmacht. Sinking of the Titanic wordt zeer sterk en intens vertolkt door de zes uitvoerenden die stuk voor stuk in de gezamenlijkheid een persoonlijk accent weten aan te brengen. En dat is een waardevol iets waarvoor Naharin zich aan het slot terecht dankbaar toonde.

Het programma werd aangevuld met twee sublieme choreografieen van Jiri Kylian: zijn nog steeds zeer indrukwekkende, hoewel ditmaal nogal ongelijk uitgevoerde Soldatenmis en het opwindende, voortreffelijk gedanste Falling Angels dat dan ook voor luide bijval zorgde.