Schadelijke regels

In Nederland bestaan allerlei regels die de economische ontwikeling van het land in de weg staan. Regels die ondernemers doet aarzelen te investeren terwijl ze dat best zouden willen. Of die de prikkel wegnemen om hun bedrijf verder uit te bouwen. En die er zelfs toe leiden dat sommige ondernemers er helemaal de brui aan geven, hun bedrijf verkopen en Nederland met hun bijeen vergaarde vermogen verlaten.

Neem de vermogensbelasting. Het is voor mij onbegrijpelijk dat er in Nederland niet wat meer wordt gekeken naar de negatieve gevolgen van deze belasting voor onze economie. De vermogensbelasting bedraagt acht promille. Dat betekent bij voorbeeld voor een directeur-aandeelhouder - wiens bedrijf een intrinsieke waarde heeft van 25 miljoen gulden - een jaarlijkse belastingclaim van 200.000 gulden. Te betalen van zijn netto inkomen. Hij moet ook nog leven.

Laten we aannemen dat hij daarvoor 100.000 gulden netto nodig heeft. Dan moet hij dus 300.000 gulden netto verdienen. Daarvoor moet zijn bedrijf hem een salaris van zo'n 750.000 bruto betalen! Het is duidelijk dat zo'n bedrag de winstgevendheid van een onderneming direct beinvloedt.

Die vermogensbelasting werkt daarom heel demotiverend. Dus wat denken ondernemers? Waarom zou ik nog verder sappelen. Ik verkoop m'n bedrijf en ga in Belgie wonen. Ik zie zelfs om me heen dat mensen hun activiteiten om deze reden naar het buitenland verplaatsen. Weg werkgelegenheid.

Het structuurregime is ook zo'n voorbeeld. Verschrikkelijk voor een directeur-eigenaar. Bij ondernemingen met een eigen vermogen van 22,5 miljoen gulden en meer dan honderd werknemers benoemen en ontslaan de commissarissen zichzelf. Dus als je onderneming de omvang bereikt dat het structuurregime van toepassing is, benoem je de eerste keer je commissarissen nog zelf. Je weet dan wel dat je daarna niet meer van die mensen af kan, ook al zou je dat willen. Maar de gedachte dat die commissarissen jou kunnen ontslaan als ze vinden dat je het niet goed doet, is voor veel ondernemers nog veel erger. Ik weet wel, in de praktijk valt het allemaal best mee. Toch zie ik in mijn omgeving dat er veel ondernemers zijn die hun bedrijf niet verder laten groeien dan het niveau waarop het structuurregime van toepassing is. Ze hebben het idee dat ze het dan niet meer voor het zeggen hebben in hun eigen bedrijf. Het structuurregime werkt voor veel mensen met een eigen bedrijf als een psychologische rem, neemt prikkels weg om verder te investeren en werkt economische groei dus niet in de hand.

Het structuurregime mag wat mij betreft afgeschaft worden. Als beschermingsconstructie zie ik er ook geen heil in. Want van zulke constructies ben ik ook geen voorstander. Die kunnen immers ook bepaalde prikkels wegnemen, beschermen het zittende management teveel waardoor het risico van gezapigheid ontstaat. Waarom zouden aandeelhouders het niet voor het zeggen mogen hebben, zij zijn toch de eigenaren van een onderneming en moeten het management ter verantwoording kunnen roepen? De dreiging van een vijandige overneming lijkt me een enorme stimulans om zo goed te presteren dat dat niet zo makkelijk zal zijn.

Het ontslagrecht is ook zo iets. Omdat het in Nederland praktisch onmogelijk is om iemand die niet goed functioneert te ontslaan, bedenk je je als ondernemer wel drie keer voordat je extra personeel in dienst neemt. Ook als ondernemers mogelijkheden zien om uit te breiden, zijn ze heel terughoudend om nieuw personeel aan te nemen. Ik denk dat de moeilijke ontslagprocedures averechts werken. Per saldo werken ze de groei van de werkgelegenheid tegen. Bovendien proberen bedrijven de regelgeving te omzeilen door mensen contracten voor bepaalde tijd aan te bieden. De proeftijd van twee maanden waarbinnen je iemand zonder consequenties kan ontslaan, wordt daarmee in feite verlengd. Terwijl de wetgeving bedoeld was meer bescherming aan de werknemers te bieden, krijg je ook nog eens het tegenovergestelde effect dat mensen langer in onzekerheid worden gelaten.

Dan hebben we nog de medezeggenschapswetgeving. Iedere ondernemer in Nederland weet dat hij een goede verstandhouding met zijn personeel moet hebben. Daarvoor creeert hij wel zijn eigen overlegorganen. Die haden wij in ons bedrijf ook al toen we nog geen ondernemingsraad hadden. Anders kan je je bedrijf niet goed leiden. Maar als je een op de wet gebaseerde macht bij het personeel neerlegt, reageert het heel anders dan wanneer overleg informeel plaatsheeft. Er wordt naar punten en komma's van de Wet op de ondernemingsraden gekeken, wat het overleg bemoeilijkt. En waarom zou een ondernemingsraad invloed moeten kunnen uitoefenen op investeringsbeslissingen? Ondernemingsraden zijn altijd behoudend als er expansieplannen ter tafel komen omdat ze de voordelen daarvan vaak niet zien. In ons geval gaat expansie bij voorbeeld in de meeste gevallen ten koste van de relatieve meeropbrengst, waardoor je winstgevendheid per werknemer afneemt. Dat zou dus gevolgen voor de salariering of bonussystemen kunnen hebben. Maar wat vergeten wordt, is dat door uitbreiding en diversificatie de statistische zekerheid van het voortbestaan van de onderneming als geheel groter wordt.

Het minimumloon en het algemeen verbindend verklaren van CAO's - dat zijn ook zaken die schadelijk zijn voor het ondernemingsklimaat in Nederland. Want daardoor zijn de loonkosten vaak te hoog om een nieuwe onderneming tot bloei te brengen. Het is niet voor niets dat de arbeidsmarkt in Nederland niet functioneert. Ik geloof dat al die regels achterhaald zijn. De maatschappij is nu te open, iedereen is te goed opgeleid en mondig genoeg om bang te zijn voor misstanden zoals we die vroeger kenden. We moeten al die belemmerende regelgeving afschaffen.

Opgetekend door Aai Schaberg