ISRAEL

Met zijn drieen in een Mamat (een plastic bescherm- en filtertentje voor heel kleine kinderen) heet het boek dat drie journalisten van de krant Chadasjot (Nieuwsberichten) uitgaven en dat momenteel meer aftrek vindt dan werken over Saddam Hussein of andere 'instant studies' en analyses over de oorlog in de Golf.

Met zijn drieen in een Mamat beschrijft immers hoe die oorlog die op een voor Israel nieuwe wijze werd uitgevochten, werd ervaren door burgers, de burgerwacht, de legerwoordvoerder en de soldaten die de Patriots bedienden. Veelzeggend is het begin van het boek, over hoe in die eerste nacht van 18 januari 1991, na het eerste alarm en de eerste raketaanval, ''zelfs de meest cynische onder ons (en dat waren er heel wat) niet meer geslapen hebben, nadat ze voor het eerst het gasmasker moesten opzetten of proberen''. Het boek is makkelijk leesbaar en vaak uitermate geestig, hoe gek dat ook moge klinken, zoals bij de uitvoerige beschrijving van het gewone leven.

Die oorlog is nu meer dan anderhalve maand voorbij en om tot een indruk van het koop- en leesgedrag van het Israelische publiek te komen, voor, tijdens en na de oorlog en het hieronder volgende lijstje van de tien meest gevraagde boeken te kunnen publiceren, ben ik bij een aantal boekwinkels in Tel Aviv en Jeruzalem gaan informeren.

Volgens de meest bekende boekhandel van Israel, Steimatzky, een beter soort Bruna- of AKO-boekhandel, was dat de vraag naar boeken flink teruggelopen, en in de weken na de oorlog maar langzaam herstelt. Een uitzondering vormde kinderboeken, die bleven vanaf Chanukah, een kinderfeest bij uitstek, in december, veel gevraagd. Vooral het vaak hervertelde verhaal Anna van de Groene gevels, dat in het Hebreeuws onder de titel 'Vondeling' is verschenen.

In De Boekenworm, een van de nieuwere, yuppie-achtige boekwinkels, annex coffeeshop, door twee uit Argentinie afkomstige vrouwen gedreven winkel, hoorde ik echter dat de verkoop van boeken, speciaal voor kinderen, tijdens de oorlog was toegenomen en dat bij hen vooral Natan Zachs kinderboek Hondengedichten in trek was. Zach, een van Israels bekende dichters, is tevens conservator van een particulier museum in Tefen in het noorden van het land en geniet evenals dat museum een grote populariteit. De Boekenworm organiseert samen met een galerie in de Bograshovstraat culturele activiteiten, die in maart en april op Frankrijk gericht zijn met presentaties over Lacan, Foucault, Derrida en Barthes, auteurs die veel interesse wekken, maar slecht verkocht worden.

Israel bestaat echter niet alleen uit intellectuelen en yuppies, hoewel er van de laatste categorie in Tel Aviv veel te vinden zijn.

Een deel van de bevolking, met veel omstreden politieke invloed, is vroom joods en in een boekwinkel in Benei Berak, een oud en zeer religieus stadje bij Tel Aviv probeerde ik het koopgedrag van ouders en kinderen na te gaan. Daar waren bij kinderen vooral boeken populair over robots en computers, maar ook geschiedenisboeken deden het er goed en niet alleen die over grote joodse geleerden. De eigenaar vertelde me dat bij het oudere kooppubliek de autobiografie van de nestor van de joodse historiografie, Jacob Katz, Met mijn eigen ogen, in trek was. Katz is in 1935 als laatste jood in Frankfurt gepromoveerd op een beroemd proefschrift: Die Entstehung der Judenassimilation in Deutschland und deren Ideologie, schrijft in zijn memoires over het leven in het Hongaarse dorpje waar hij geboren werd.

Bij Steimatzky was ook veel vraag naar het nieuwe boek van Yoel Hoffman, The Christ of Fish, een moeilijk filosofisch werk waarin de Duits-joodse achtergrond met het hedendaagse Israel verbonden wordt, geschreven in op gedichten lijkende blokjes tekst. Het nieuwe boek van David Grossman, de man die met het schrijven van de Yellow Wind internationale bekendheid kreeg, lijkt populair te worden. Dit Book of Internal Grammar gaat over vier jaren uit het leven van de puben, nieuwe buurmeisjes enz. Het beschrijft de relatie tussen lichaam, geest, taal, creativiteit en seksualiteit en hoe die door middel van woorden in toom gehouden worden. Afgaande op mijn informanten uit de verschillende winkels zijn de volgende boeken de meest gevraagde, de volgorde waarin ze opgesomd worden is toevallig:

ISRAEL TRalalalal 1. Amos Oz: The Third Condition 2. Amnon Dankner, Amnon Levy and Ron Mailberg: Three in a Sealed Room (in mijn vertaling hierboven 'Met zijn drieen in een Mamat'

3. David Grossman: The Book of Internal Grammar 4. Yoel Hoffman: The Christ of Fish 5. Diane Wardi: Memorial Candles, Dialogue with 2nd generation Sho'a Survivors 6. David Leavitt: The Lost Language of Cranes 7. Beni Moris: The Birth of the Palestinian refugee problem, 1947-1949 8. Albert Swissa: The Bound 9. Primo Levi: La Chiave a stella 10 Yossi Melman, Dan Raviv: The Imperfect Spies