Chronische patienten samen tegen medicijnplan

DEN HAAG, 20 april - Zeven verenigingen van chronische patienten gaan zich afscheiden van het Landelijk Patienten Consumenten Platform (LPCP) en zich organiseren in een bond. Volgende week wordt bezien welke rechtsvorm het meest geschikt is voor zo'n bond, die de belangen zal vertegenwoordigen van ongeveer 1,5 miljoen patienten. Het gaat vooral om mensen met reuma, epilepsie, astma, suikerziekte en migraine.

De verenigingen hebben er geen vertrouwen meer in dat het LPCP op adequate wijze hun wensen en eisen bij de overheid kenbaar maakt. Ze zijn vooral verbolgen over de lakse opstelling bij de totstandkoming van het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS), dat 1 juli wordt ingevoerd. “Daarbij is veel te laag en te zwak oppositie gekozen door het platform”, zegt mevrouw E. Damhuis van de Nederlandse Bond van patienten met reumatische aandoeningen. Het systeem gaat uit van groepen geneesmiddelen waarbinnen een prijs als vergoedingslimiet geldt. Voor een duurder middel moet de patient bijbetalen.

Het systeem is dinsdag in definitieve vorm in de Staatscourant verschenen. Daaraan is een laatste advies voorafgegaan van een commissie van deskundigen van de Ziekenfondsraad. Staatsecretaris Simons (volksgezondheid) heeft het technische advies volledig verwerkt in de uiteindelijke versie, maar van de aanbevelingen die de commissie heeft gedaan is niets terug te vinden. In het systeem zijn alle insulinepreparaten voor diabetici voorlopig buiten schot gebleven, voor alle andere chronische ziekten zijn de oorspronkelijke groepen en bijbehorende limieten in stand gehouden.

“Er zijn ongeveer 45 middelen voor reumapatienten”, aldus Damhuis. “Voor 32 daarvan moet na 1 juli worden bijbetaald, tenzij de patient overschakelt op een goedkoper middel. De Ziekenfondsraad stelt in technische zin wel dat zoiets zonder gevaar is, maar zij gaat volledig voorbij aan de psychische gevolgen voor mensen die al twintig jaar baat hebben bij hun vertrouwde middel.”

H.C. Maats-Holm, apotheker en als vertegenwoordigster van de chronische patienten eind februari toegetreden tot de commissie, stelt dat in het nu gewijzigde systeem voor geen van de patienten het gevaar dreigt dat zij structureel moeten bijbetalen. “Maar dat wil niet zeggen dat je straffeloos mensen kunt overzetten op een ander middel, ook al zijn ze therapeutisch vergelijkbaar of zelfs gelijkwaardig. De gezondheidseffecten van zo'n overgang zijn nauwelijks te meten. Ik zou deze maatregel nooit voor m'n rekening durven nemen. Maar de commissie was ook uitdrukkelijk gevraagd alleen naar zuiver technische aspecten te kijken. Dat is heel conscientieus gebeurd.”

De psychische gevaren voor een gedwongen omschakeling uit bezuinigingsoverwegingen treft volgens haar vooral epileptici. Juist voor deze groep bepleit de commissie de mogelijkheid om hetzelfde medicijn zonder bijbetaling te kunnen blijven slikken, omdat verandering van geneesmiddel “tot ernstige, acute en levensbedreigende situaties kan leiden”. Die aanbeveling is in de definitieve versie van het GVS niet opgevolgd.

Ook op andere punten is aan de aanbevelingen van de commissie geen gehoor gegeven. Zo stelde staatssecretaris Simons gisteravond nog dat bijbetaling gegarandeerd nooit nodig is als de patient akkoord gaat met een goedkoper middel. Volgens de commissie is dat wel het geval.

Voor een zestal groepen, zo staat in het advies, geldt dat “geen geneesmiddelen beschikbaar zijn zonder bijbetaling”, bijvoorbeeld voor de sulfa-preparaten voor blaasontstekingen. Doordat het ministerie op dat punt geen aanpassingen heeft gedaan, bestaat nu de vrees dat artsen uitwijken naar middelen uit andere groepen die weliswaar veel duurder zijn, maar waarvoor niet hoeft te worden bijbetaald.

Voorzitter dr. J.C. Sanders van de associatie van de farmaceutische industrie (Nefarma) verwacht dat patienten tot 1 juli medicijnen gaan hamsteren. Ook in het aangepaste systeem houdt hij bezwaren: “Je kunt merkgeneesmiddelen vervangen door goedkope namaakmedicijnen, wanneer het octrooi is verlopen. Een dergelijke vorm van substitutie is overal aanvaard. Je kunt mensen echter niet gedwongen laten overschakelen op middelen die totaal anders van samenstelling zijn, ook al beogen ze hetzelfde doel”, aldus Sanders. “De ene patient is nu eenmaal de andere niet. Deze vorm van therapeutische substitutie is een gigantisch medisch experiment, waar de meerderheid van de bevolking aan mee moet doen, zonder dat een ethische commissie zich ooit heeft gebogen over de mogelijke consequenties van zo'n proef.”

WVC voert een campagne om artsen en patienten vertrouwd te maken met het nieuwe systeem. Hiervoor is 12,6 miljoen uitgetrokken. Ruim tweehonderd ziekenhuisdirecties zijn inmiddels aangeschreven om specialisten, assistenten en apothekers voor te lichten. Het ministerie wil collega-artsen uit het projectteam van het GVS naar de ziekenhuizen sturen om het nieuwe systeem onder de aandacht te brengen. Staatssecretaris Simons beweerde gisteren echter dat uit onderzoek was gebleken dat 80 tot 90 procent van alle artsen nu al met het systeem werkt.

    • Bram Pols