Blessures gevolg van verkeerd materiaal, weinig voorbereiding en overbelasting; 'Tennisser moet zijn grenzen leren kennen'

ROTTERDAM, 20 april - Hoewel Jimmy Connors jarenlang zwoer bij zijn aluminium tennisracket, is de kans op een blessure met het gebruik ervan groot. De kwetsuur aan zijn pols, die hem vaak parten speelde, kan dan ook deels door het stugge materiaal veroorzaakt zijn. Blessures in de tennissport zijn vaak het gevolg van verkeerd gekozen materiaal, weinig voorbereiding en overbelasting.

Een tot vier op de vijf tennissers in ons land lopen geregeld tegen een blessure op. Om dit aantal terug te dringen heeft de Koninklijke Nederlandse Lawn Tennis Bond (KNLTB) de medische begeleiding van de leden geintensiveerd. Er werd een medische commissie ingesteld en een bondsarts aangetrokken. De actie 'Blessures blijf ze de baas' van de Stichting Consument en Veiligheid en het Nationaal Instituut voor de Sportgezondheidszorg richt zich deze maanden bovendien op de tennissport.

De bondsarts van de KNLTB, Babette Pluim, begeleidt momenteel de beste Nederlandse tennissers en houdt zich bezig met het opzetten van de medische begeleiding in de districten via de diverse medische adviescentra. “Vooral de samenwerking met de trainers kan beter. Zij spelen een belangrijke rol en hebben veel invloed op de tennissers.

Maar we moeten er op den duur naar toe dat de speler uit zichzelf goed voorbereid aan een partij begint.''

Pluim krijgt tijdens het spreekuur geregeld te maken met de typische tenniskwetsures. Vooral schouders en rug blijken bij de professionele spelers vaak geblesseerde lichaamsdelen. Bij het sportmedisch onderzoek moet speciale aandacht worden geschonken aan het bestaan van eventuele spierverkortingen, onbalans of instabiliteit. Zonodig kunnen spierversterkende oefeningen of in overleg met de trainer techniek-aanpassingen worden voorgeschreven. Ook wordt door de kracht van een opslag de rug vaak overbelast. Volgens Pluim, zelf wereldkampioene van de tennissende medici in het gemengd dubbel, kunnen de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van materialen hierbij een positieve rol spelen.

“Steeds meer rackets hebben goede trilingsdempende eigenschappen. Het materiaal is stijver en er is minder kracht nodig om een bal te slaan.

Helaas wordt het spel hierdoor ook sneller en harder, wat weer nadelige gevolgen kan hebben voor enkels en knieen'', aldus Pluim. Een voorbeeld van stug materiaal is de zogenaamde 'wide body', een bij de toppers reeds redelijk ingeburgerd racket met meer slagkracht.

Niet alleen de nieuwste snufjes op het gebied van tennismateriaal zijn van belang bij preventie van tennisblessures. Het speeloppervlak blijkt ook invloed te hebben op met name knieletsels. “Gravelbanen zijn eigenlijk het meest ideaal voor de tennisser”, zegt Pluim. “De glijfase bij elke stap is veel langer en werkt hierdoor schokbrekend.

Op een binnenbaan kom je abrupter neer, waardoor de knieen veel te verduren krijgen. Vooral bij kinderen kun je dit duidelijk zien. Zij hebben vaak last van 'Osgood-Schlatter', een knieblessure in de groeifase. Als zij in het voorjaar weer naar buiten gaan, worden de klachten minder of verdwijnen zelfs helemaal''.

Een kleine miljoen Nederlanders zijn sinds kort weer de buitenbaan op gegaan. De omschakeling van het winter naar het zomerseizoen gaat vaak met grote passen tegelijk. Van een uurtje in de week in de hal, naar vele uurtjes op de buitenbaan. Pluim:“Vooral in het begin van de competitie ontstaan blessures. De drie partijen die worden gespeeld op een dag (de enkel, de dubbel en mix-dubbel), veroorzaken vaak overbelasting. Toen de KNLTB hierover onlangs een enqueteformulier liet uitgaan naar de verenigingen, bleek echter dat weinig clubs voor een vermindering van de partijen voelden. De mensen vinden het veel te lekker om een hele dag te spelen”.

Tennis is een sport die al op jonge leeftijd full-time wordt beoefend. De jonge internationale sterren als Seles, Chang en Sampras zijn er momenteel het bewijs van. Het gevaar bestaat echter dat zij zonder een goede medische begeleiding het lichaam overbelasten in de groeifase.

De Amerikaanse Tracy Austin was 21 jaar toen zij gedwongen afscheid moest nemen van haar professionele tenniscarriere. Haar rug was dusdanig beschadigd dat zij nooit meer een westrijd kon spelen. Toch is de kans dat dit in Nederland voor zal komen volgens de bondsarts niet zo groot. “De hang naar succes en geld is hier gewoon minder dan in Amerika. Daar worden wegens de belangen die op het spel staan vaak geen grenzen gesteld, hier wel. Tijdens het Nederlands kampioenschap blesseerde Linda Niemandsverdriet zich, waarop haar trainer haar direct van de baan haalde. Dat is natuurlijk de beste bescherming”, aldus Babette Pluim.

Een van de doelstellingen van de tennisbond is om de leden bewust te maken van het feit dat de kans op een blessure groot is. Uit onderzoek bleek al dat vooral de jongere sporters niet verwachten zelf het slachtoffer te worden. Ook de toppers schatten hun kansen op een letsel volgens Pluim laag in. “Natuurlijk is mijn spreekuur nog vrij nieuw, maar sommige tennissers zeggen af uit een soort onverschilligheid. Michiel Schapers is het goede voorbeeld. Hij besteedt heel veel aandacht aan zijn lichaam.”

De nieuwe bondsarts gelooft niet dat een blessure altijd te voorkomen is. Toch kunnen veel maatregelen het huidige percentage laten dalen.

“De preventie moet praktisch ingebouwd worden. Dus niet opeens allerlei nieuwe bewegingen maken, maar de training en wedstrijd rustiger opbouwen. Een warming-up is erg belangrijk. Maar gezien het grote aantal overbelastingen is het vooral van belang dat elke tennisser haar of zijn grenzen leert kennen.”