Weimar

Weimar ligt in Thuringen, in de voormalige DDR. De luxegolf van het Westen is voorlopig aan de kleine stad voorbij gegaan.

Het centrum is nog intact, nog niet overgenomen door een expansieve middenstand die niet schroomt mooie gevels open te breken om er een etalage van te maken. Dat is echter een kwaliteit die de burgers met gemengde gevoelens zullen bekijken. Veel huizen zijn vuil en verwaarloosd. Veel is primitief - behalve de glanzende auto's van Westduitsers die komen kijken hoe hun klassiek-literaire hoofdstad eruit ziet. Het is dus niet helemaal eerlijk om Weimar als voorbeeld te nemen van hoe prachtig een Duitse stad kan zijn. Je hoeft echter maar in een kleine stad in het rijke Wurttemberg te gaan kijken, bijvoorbeeld Schwabisch-Gmund, om te zien wat er gebeurt als project-ontwikkelaars het heft in handen nemen.

Weimar was protestant. Het culturele leven was van van hoog gehalte maar zonder beschamende overdaad. De kamers van het hertogelijk paleis behoren tot de mooiste die ik gezien heb: zowel beheerst van maat als van decoratie, bij het karige af. Die karigheid is in de hele stad zichtbaar en voelbaar, zelfs in de huidige vervallen staat. Het is eigenlijk een grote kwaliteit. Hier en daar zijn gebouwen al opgeknapt. Er is duidelijk niet zoveel voor nodig om de oude statigheid weer terug te brengen. Die is onder de groezeligheid aanwezig gebleven. Een grotere verwoesting is aangericht in het sociale en economische leven. Toch moeten we hopen dat de burgers van Weimar hun traditionele gevoel voor maat en vorm niet overboord gooien in hun verlangen een Westduitse stad te worden. Dat zou de catastrofe daar alleen maar vergroten. Ze zouden dan ook veel geld moeten wegsmijten aan decoratieve onzin. Of dat lukt, die beheersing, is echter de vraag want de mensen die naar die auto's uit het Westen kijken, zijn ook ongeduldig. Tussen uitgaven van Schiller, Goethe en Herder, in de beschaafde etalage van de boekhandel Hoffmann, ligt al een groot, felgekleurd boek over Andy Warhol. Op de hoek van het marktplein is een nieuw gebouw bijna gereed. Het is in postmoderne stijl opgetrokken. De ramen en deuren zijn turkoois geschilderd - en de vensters in de dakkapellen zijn niet gewoon rechthoekig maar ruitvormig. Een aardigheidje van de architect. Ook in Weimar is de waanzin begonnen.