Voorstel tot annexatie van vijf omliggende gemeenten; Eindhoven wil superstad worden

EINDHOVEN, 18 april - Het zou er nu eindelijk toch van kunnen komen: Eindhoven, dat nu 191.000 inwoners heeft, kan een stad met 300.000 en wellicht 400.000 inwoners worden. Daarmee zou een droom van twintig jaar geleden werkelijkheid worden en zou Eindhoven Utrecht (230.350 inwoners) van de vierde plaats verdringen.

De fractievoorzitter van de grootste partij in de Brabantse Provinciale Staten, dr.ir. J.W.M.A. Houben, zelf Eindhovenaar, gooide deze week de knuppel in het hoenderhok door annexatie voor te stellen van vijf omliggende gemeenten: Waalre, Veldhoven, Best, Nuenen en Geldrop, tezamen goed voor ruim 123.000 inwoners.

Loco-burgemeester H.G.M. van de Vondervoort van Veldhoven, met 39.000 inwoners de grootste eventueel te annexeren gemeente: “Een verbazingwekkend voorstel. We zijn in de regio nog volop in discussie over de te kiezen vormen van stedelijke samenwerking en nu wil Houben een soort status aparte voor Eindhoven. In alle zeven grote Nederlandse stadsregio's koos men voor samenwerking en niet voor annexatie.”

Nu gebleken is dat ook de PvdA veel voelt voor een dergelijke 'supergemeente', waardoor er in Provinciale Staten een meerderheid is, lijken de rapen geheel en al gaar. Naar verwachting zal ook de speciale commissie die zich bezighoudt met de bestudering van de gemeentelijke herindeling in Brabant en die is genoemd naar haar voorzitter drs. G. Schampers, in die zin adviseren. Een commissielid noemde het voorstel van Houben “een heel belangrijk signaal, waarop we ons advies kunnen afstellen”. Bekeken wordt nog of ook een samengaan met Helmond (68.000 inwoners) erin zit. In dat geval zou Eindhoven een stad worden van tegen de 400.000 inwoners.

Burgemeester dr.J.van Kemenade, op dit moment in Denemarken en onbereikbaar voor commentaar, schetste de problemen van zijn stad in april 1989 in een vraaggesprek met deze krant als volgt: “We zitten tegen de grenzen van onze groei aan. Het quotum woningen is op ons grondgebied niet meer te realiseren.” Van Kemenade verzette zich toen tegen de nu voorgestelde annexatie: “Dat stuit op psychologische problemen en doet onvoldoende recht aan de wenselijkheid van bestuurlijke autonomie en aan de aandacht voor de directe leefomgeving.”

Hetzelfde argument voeren de eventueel te annexeren gemeenten nu op. Van Kemenade lanceerde in 1989 het idee van een 'agglomeratiegemeente'

waarbinnen op terreinen als ruimtelijke ordening, volkshuisvesting, politie, rampenbestrijding en milieu een vergaande samenwerking tot stand zou moeten komen.

In een vorige week verschenen rapport over mogelijke samenwerking tussen Eindhoven en de randgemeenten worden twee modellen genoemd: dat van een grote stad of twee grote steden (behalve Eindhoven is dat Helmond) met als tussenstap de vorming van een gewest. Dat is, aldus een woordvoerder van de gemeente, het huidige standpunt van Eindhoven.

Van het andere model, te weten samenwerking op basis van de Wet gemeenschappelijke regeling, zijn de randgemeenten voorstander.

Houben, niet te verwarren met de commissaris der koningin mr. F. Houben, vindt dat de problemen van Eindhoven 'rigoureus' moeten worden aangepakt. Eindhoven, zo vindt hij, moet als vijfde stad van het land in staat worden gesteld tegen de vier grote steden op te boksen. Ook de in de Vierde nota ruimtelijke ordening aan Eindhoven toebedachte rol van stedelijk knooppunt met internationale allure speelt in de visie van de meerderheid van de Brabantse Staten een rol.

De CDA-fractie in de Tweede Kamer heet niet bijster gelukkig te zijn met de voorstellen van het Brabantse CDA. De Kamerfractie heeft zich nooit een voorstander getoond van 'supergemeenten', zo laat CDA-Kamerlid F.J. van der Heijden weten. Maar volgens Houben zouden over de zaak afspraken zijn gemaakt met CDA-fractievoorzitter Brinkman, die dat weer ontkent.

Het idee van een supergemeente in Brabant heeft de andere drie grote steden - Breda, Tilburg en Den Bosch - de schrik om het hart gejaagd.

Ook voor deze steden zijn herindelingsplannen in de maak, maar de commissie-Schampers zou in de provincie verder geen 'supergemeenten'

in gedachten hebben. De vier grote Brabantse steden hebben altijd in een onderlinge concurrentiepositie gezeten. De uit Breda afkomstige VVD-fractievoorzitter in Provinciale Staten P. Neeb zegt: “Het accent mag niet te zeer op Eindhoven gaan liggen.” Zijn fractie is dan ook tegen de 'supergemeente' Eindhoven.

    • Max Paumen