Virus uit Watergraafsmeer besmet Nederlands elftal

ROTTERDAM, 18 april - In Amsterdam en omgeving droomt men er al geruime tijd van dat Ajax - liefst in een stadion van 200 miljoen gulden - zich als lichtend voorbeeld voor het Nederlandse voetbal zal aandienen. Dat virus is ook overgeslagen op het Nederlands elftal waar bondscoach Rinus Michels onder druk van de spelers is overgestapt op het Ajax-concept. Maar met het kopieren van die speelwijze heeft Oranje ook de sores uit de Watergraafsmeer overgenomen.

Komt Ajax in competitieverband maar uiterst moeizaam tot scoren, voor het Nederlands elftal moest het vuurwerk gisteravond komen van Gullit en Van Basten, in feite de twee enige voetballers in het team van internationale allure, die Nederland uiteindelijk aan een magere 2-0 overwinning in het EK-kwalificatieduel tegen Finland hielpen.

De Finse bondscoach Jukka Vakkila telde zo'n vijf, zes opgelegde mogelijkheden voor Nederland, Michels kwam tot negen uitgespeelde kansen die niet werden benut. Maar hoe het ook zij, de onbeholpen manier waarop met name Dennis Bergkamp tot vier keer toe in kansrijke positie over de bal heenmaaide vertelde veel over de vormcrisis waar de Ajacied en een aantal van zijn teamgenoten hopeloos mee worstelen.

“Zo'n Dennis zoekt naar de doelpunten, maakt ze niet en wordt onzeker. Maar er faalden individueel wel meer spelers”, bromde bondscoach Rinus Michels, die zei zich niet te kunnen herinneren dat het Nederlands elftal in een internationale wedstrijd ooit zoveel opgelegde mogelijkheden heeft gehad.

Maar de rol van Michels zelf is ook niet helemaal zuiver op de graat. Hij ruikt met acht punten uit vijf wedstrijden en nog duels voor de boeg tegen Finland, Portugal en Griekenland, kwalificatie voor het EK in Zweden volgend jaar en stuurt daarom een elftal het veld in dat bijna uit zijn voegen barst van de ingebouwde zekerheden.

In tegenstelling tot zijn kwelgeest Johan Cruijff in Barcelona, naar wie de Oranje-klanten zo graag hun oren laten hangen, is Michels geen man van het aanvallende avontuur. Op het moment dat Gullit de tweede goal maakte en Van Basten geblesseerd werd gewisseld, opteerde Michels voor een extra verdediger in de persoon van Rutjes. Plotseling met vier man achterin spelen tegen een tegenstander die al verslagen was en waarvan de verdediging een soort gatenkaas vormde, was dat niet lichtelijk overdreven? Michels: “Finland twijfelde tussen het initiatief nemen en verdedigen. Daardoor was iedere bal in de diepte van ons raak. Het was onbegrijpelijk dat het bij rust niet al 3-0 voor ons stond. Dat had rust in de tent gebracht. Maar je zat nu toch lang in een onzekere situatie. Vooral de linkerkant functioneerde bij ons niet zoals ik me dat had voorgesteld.”

Maar Huistra, Vink en Bergkamp zijn hooguit aardige clubspelers, geen volwaardige internationals. Het is bovendien aanvechtbaar om categorisch Kieft buiten het elftal te houden voor Bergkamp, omdat dit Marco van Basten - die vanuit de diepte en vanaf de vleugels wil worden bediend - beter uitkomt. Michels: “We hebben in de toekomst in het elftal voor een aantal posities alternatieven, spelers van wie je mag verwachten dat ze een verbetering zullen inhouden. Belangrijk is dat we de volgende wedstrijd in Finland twee punten pakken en daarna de beslissende wedstrijd tegen Portugal spelen. Kwalificatie is in mijn ogen daardoor dichtbij.”

Misschien bezit Nederland met Roy, wanneer er enige progressie in zijn ontwikkeling zit, en de broertjes Koeman de wapens om in de toekomst tenminste een elftal te formeren dat als een eenheid opereert. Nu stond een rechtsbenige verdediger, Jerry de Jong, op links en klaagde Pieter Huistra: “Als spits sta je in dit systeem toch vrij geisoleerd.”

Voetballen met echte buitenspelers is een weelde die maar weinig elftallen zich nog kunnen permitteren. Ze zijn domweg niet meer voorhanden. Maar Nederland overdrijft het weer. Wanneer Gullit de rechtsbuiten-plaats opeist hoef je Van 't Schip al niet meer te laten spelen. En als Huistra aan de andere kant zijn directe tegenstander niet kan uitspelen is het effect van de superaanval al helemaal nihil.

Gullit en Van Basten zochten daarom in het veld elkaar maar weer op. Het was uiteindelijk hun verdienste dat het morrende legioen (28.000 toeschouwers) nog enigszins aan zijn trekken kwam en na de wanprestatie tegen Malta niet opnieuw met een hopeloze kater huiswaarts keerde.