Romeinen waren waarschijnlijk zelf aan de Amstel

Er zijn duidelijke aanwijzingen dat er Romeinen aan de Amstel en het IJ vertoefd hebben. Dit concludeert de Amsterdamse stadsarcheoloog drs. J.M. Baart in het jongste nummer van het blad Ons Amsterdam. Volgens hem zijn er de afgelopen 25 jaar aan de oostelijke oever van de Amstel zoveel Romeinse munten en andere voorwerpen gevonden dat het niet al te gewaagd is te veronderstellen dat die hier terecht zijn gekomen door aktiviteiten die in de Romeinse tijd in en rond het huidige Amsterdam plaatsvonden.

Zo werd in 1971 uit de Amstel een witmarmeren keizersbuste uit de 3e eeuw opgebaggerd en vond men in 1972 bij het afzinken van een metrocaisson in de Weesperstraat een bronzen fibula (mantelspeld), daterend uit het begin van onze jaartelling. De naald van de fibula was afgebroken en zo had de eigenaar hem waarschijnlijk verloren.

Romeinse munten vond men onder andere bij de aanleg van de IJ-tunnel, ter hoogte van het huidige politiebureau IJ-tunnel en bij de bouw van de metro (Weesperstraat en Waterlooplein). In de jaren zeventig en tachtig werden bovendien zes Romeinse munten gevonden in Amsterdam-Noord. Al deze vondsten kwamen tevoorschijn uit grond die uit de binnenstad afkomstig was, verwijderd tijdens de aanleg van de metro.

Volgens Baart is het onwaarschijnlijk dat al deze vondsten alleen maar via-via in Amsterdam terecht zijn gekomen. Om te spreken van Romeinse bewoning aan de Amstel zouden echter eerst Romeinse huizen of nederzettingen moeten worden opgegraven. Daarvan is nog geen spoor gevonden.

Dat neemt niet weg dat uit eerder onderzoek blijkt dat de oevers van de Amstel in de Romeinse tijd al geschikt waren voor bewoning. Baart wijst erop dat al in de jaren zestig vermoed werd dat er in Amsterdam en omstreken Romeinse bodemvondsten in de grond zaten. De stad is immers gelegen aan het zogenaamde Oer-IJ, al in de Romeinse tijd een drukbevaren waterverbinding tussen castellum Fectio (Vechten) naar castellum Flevum (Velsen). Mogelijk kunnen nieuwe opgravingen in de Valkenburger- en Rapenburgerstraat, voorafgaand aan de nieuwbouw nabij het Waterlooplein, meer inzichten verschaffen. (Geert Mak-Ons Amsterdam, april 1991)