President van Argentinie in verlegenheid door vermeende drugsconnecties; Familiezaken zijn staatszaken

LIMA, 18 april - Echt rustig lijkt het nooit te zullen worden rondom de omvangrijke Eerste Familie van Argentinie. Er gaat vrijwel geen dag voorbij of president Carlos Menem, zijn van hem vervreemde echtgenote Zulema Yoma, hun twee kinderen en een hele rits ooms, tantes, neven en nichten zijn belangrijk nieuws in de Argentijnse pers.

Daarbij gaat het niet alleen om de vraag of het Argentijnse staatshoofd nu wel of geen facelift heeft ondergaan (hij ontkent dit) of dat Zulema Yoma nu wel of geen relatie onderhoudt met de opstandige rechts-nationalistische kolonel Aldo Rico. De lotgevallen van de Eerste Familie leveren interessante kopij op, en niet alleen voor de zogeheten 'gele pers'.

Al spoedig nadat Menem, zijn op dat moment na lange tijd weer met hem verzoende echtgenote Zulema Yoma en hun twee kinderen in 1989 het presidentiele paleis hadden betrokken, begon het te rommelen in het gezin Menem. Moeder, zoon en dochter vormden een hecht front tegen vader en schrokken er niet voor terug de president er publiekelijk van te beschuldigen het land naar de afgrond te voeren. De ruzie in het gezin leidde ertoe dat de president zijn ambtswoning een tijdje verliet en in een flat ging wonen.

Een scheiding van Menem en Zulema Yoma werd onvermijdelijk. Maar intussen zat de presidentiele schoonfamilie wel stevig in het zadel op verschillende hoge posten in het staatsapparaat en in de landelijke en regionale politiek. In de provincie La Rioja, waarvan Menem jarenlang gouverneur is geweest, heersen de Menems en de Yoma's, beide familieclans van Syrisch-Libanese oorsprong. Deze verwevenheid van familiebelangen met staatsbelangen leidt voortdurend tot de wildste speculaties.

Met de publicatie vorige maand van een opzienbarend verhaal in het Spaanse weekblad Cambio 16 lijkt wat in het geruchtencircuit al genoegzaam bekend was, zich nu ook in feiten te gaan uitdrukken. Het weekblad publiceerde het verhaal van een in Spanje gevangen zittende Panamese drugssmokkelaar, Andres Cruz Iglesias, die een broer en een zus van Zulema Yoma ervan beschuldigde zich bezig te houden met drugshandel en het witwassen van drugsgelden, narcodollars.

Cruz maakte deel uit van de bemanning van het jacht Good Luck, dat vorig jaar maart met 540 kilo cocaine aan boord werd aangehouden in Spaanse wateren na een tip van de Amerikaanse drugsbestrijdingsorganisatie DEA. De onderzoeksrechter in Spanje toonde de drugssmokkelaars na de uitlatingen van Cruz enkele familiekiekjes van de Menems-Yoma's, waarop de misdadigers feilloos Karim en Amira Yoma aanwezen als de personen met wie zij contact hadden gehad voor hun illegale handel.

De zaak heeft de Argentijnse president in grote verlegenheid gebracht. Karim Yoma, zijn zwager, was onderminister van buitenlandse zaken voor bijzondere economische betrekkingen. Amira, zijn schoonzus, is zijn persoonlijke secretaris en houdt de agenda voor de presidentiele audienties bij. Amira was bovendien tot voor kort getrouwd met kolonel (b.d.) Ali Ibrahim, die een uiterst gevoelige post bij de Argentijnse douane bekleedde. Volgens de getuigenissen van de drugssmokkelaar Cruz zouden dank zij Ibrahim narcodollars op eenvoudige wijze het land in en uit zijn gegaan. Ibrahim is inmiddels in staat van beschuldiging gesteld wegens een soortgelijke zaak.

Het grote offensief tegen drugshandelaars dat Menem gisteren heeft aangekondigd, is dan ook deels bedoeld als wapen in de vermeende “campagne tegen het presidentschap en diens familie”.

De moeilijkheden met de presidentiele schoonfamilie begonnen al eind vorig jaar, toen berichten in de Argentijnse pers verschenen over een enorme corruptiezaak bij de overheid. Emir Yoma, een andere broer van Menems ex-vrouw Zulema, zou het Amerikaanse bedrijf Swift Armour, een dochter van Campbell's Soup, steekpenningen hebben afgeperst om de vergunning voor een investering te bespoedigen.

Hoewel de Argentijnse regering dit aanvankelijk afdeed als kwaadsprekerij, werd de omvang van het schandaal duidelijk toen de Amerikaanse ambassadeur in Buenos Aires, Terence Todman, bij de regering namens Swift Armour een protest indiende. Ontkennen hielp niet meer en Emir verloor zijn hoge functie in het Argentijnse overheidsapparaat.

De reactie van de familie Yoma op de verschillende schandalen was fel en afwijzend. De van witwaspraktijken beschuldigde Karim Yoma noemde de journalisten van Cambio 16 onlangs “huurlingen” en de Argentijnse kranten die de berichten overnamen “hun handlangers”. Ook president Menem haalde fel uit naar de Argentijnse pers. Het linkse, maar vooral uiterst originele en toch serieuze dagblad Pagina-12 - een soort Argentijnse Liberation - werd door de president ingedeeld bij de 'gele pers'. Daags daarop verscheen de krant als Amarillo('Geel')-12, uiteraard gedrukt op gelig krantepapier.

De hele zaak lijkt inmiddels te ernstig voor grappen te zijn geworden. Tijdens Menems reis vorige week naar Europa leverde vice-president Eduardo Duhalde stevige kritiek op de “clan Yoma”, die volgens hem nog steeds te veel macht in Argentinie bezit. De doorgaans uiterst spraakzame Menem weigerde na terugkeer in het land elk commentaar op deze zaak. Na het schandaal met de van drugsgebruik beschuldigde Argentijnse voetballer Diego Maradona, die halsoverkop naar zijn vaderland terugvluchtte, kan Menem verdere negatieve publiciteit voor het land dat “een van de leiders van Latijns Amerika is” (president Bush) missen als kiespijn.

Critici van de Yoma's, maar ook van de Menems en van de Saadi's in de Argentijnse provincie Catamarca, en andere familieclans van Syrisch-Libanese afkomst, zien in de recente gebeurtenissen nieuwe bewijzen voor de verloedering van de met nepotisme en curruptie doordrenkte Argentijnse democratie.

Die critici zitten niet langer uitsluitend in de links-radicale hoek. Ook de Verenigde Staten maken zich ernstig zorgen over de vermenging van familie- en staatsbelangen in Argentinie. Daarbij spelen vooral de nog steeds innige banden die er bestaan tussen met name de Yoma's en de Ba'ath-partij van president Assad van Syrie, het land van oorsprong van de Yoma's. De broer van de Syrische president, Rifad al-Assad, een internationale wapenhandelaar, heeft zich inmiddels in Buenos Aires gevestigd.