Ook roos en anjer zijn straks blauw of violet

De genetische verandering van een plantecel en de daarop volgende regeneratie tot een volledige plant lukt bij steeds meer plantesoorten. DNA Plant Technology, een plantebiotechnologische onderneming in de VS, heeft dit kunstje nu onder de knie bij de roos, de meest verkochte bloem ter wereld. Het lukte ook bij de anjer, nummer drie op de verkooplijst.

De modificatie plus regeneratie is alleen nog uitgevoerd met een betekenisloos stukje DNA, dat slechts als doel had aan te tonen dat de ingreep slaagde. De volgende stap is het in cellen van roos en anjer trachten in te brengen van genen die ingrijpen op de biosyntheseroute.

Gedacht wordt aan bloemkleuren of bepaalde resistenties. Syntheseroutes van bloemkleurpigmenten zijn bekend, zodat een roze- of anjerplantje met een nieuwe kleur nog slechts een kwestie van maanden is, meent dr.ir. R.R. van der Meer. Van der Meer is onderzoeksmanager bij plantenbiotechnologische bedrijf Florigene in Rijnsburg, dat opdracht gaf tot het onderzoek. Het 'spelen' met bloemkleuren is een specialiteit van een der mede-oprichters van Florigene, prof.dr. J.

Mol van de Vrije Universiteit in Amsterdam. DNA Plant Technology is grootaandeelhouder en onderzoekspartner van Florigene.

DNAP is volgens Van der Meer als 's werelds grootste plantenbiotechnologische onderneming verwikkeld in een soort concurrentieslag met Calgene, dat eerder al claimde de transformatie en regeneratie van de roos te beheersen. Deze claim zag Van der Meer nog nergens bevestigd of gedeponeerd. Florigene-DNAP heeft wel al octrooi op de methode aangevraagd.

Het onderzoekswerk aan de roos is bij de Amerikaanse onderneming volgens Van der Meer snel gegaan: binnen een jaar na de start had men de roos uit een getransformeerde cel in bloei. De transformatie geschiedde met de Agrobacterium tumefaciens terwijl ook de zogeheten particle gun (schot hagel met DNA) werd gebruikt. Het werk aan de anjer noemt Van der Meer 'een zware bevalling', maar de geregenereerde planten zullen eind deze maand in bloei staan. Bij de lelie slaagde de genetisch modificatie wel, maar de regeneratie van cel tot plant lukt nog niet.

Het eerste wapenfeit van Florigene-DNAP werd in september vorig jaar behaald en betrof het maken van een witte variant van het zeer produktieve chrysanteras Moneymaker. Veel geld zal Florigene daarmee niet verdienen, omdat de houder van de kwekersrechten op dat ras, het Westlandse veredelingsbedrijf Fides, net iets eerder via de meer conventionele methode van bestraling en selectie, hetzelfde resultaat bereikte. Een interessant resultaat dat Florigene behaalde met het maken van de witte Moneymaker is dat de witkleuring bereikt werd met de anti-sense methode (blokkade van kleurgenen) alsook via een sense methode. ''Hoe dat precies werkt, weten we niet'', zegt Van der Meer.

''Maar dit zet wel de ideeen die we hadden over het anti-sense mechanisme op lossen schroeven.''

Florigene is een joint-venture van DNAP (29 procent), Zaadunie (29 procent, dochteronderneming van Sandoz), het Rabobank Biotech Venture Fund (25 procent) en enkele andere. Het bedrijf kreeg onlangs van het ministerie van EZ een technisch ontwikkelingskrediet toegezegd voor 'kleurintroductie en -modificatie in chrysanten.'

    • Wim Guiking