KBB wil selectief groeien in buitenland

AMSTERDAM, 18 APRIL. Koninklijke Bijenkorf Beheer (KBB, onder meer Bijenkorf en Hema) mikt op flexibiliteit als instrument voor verdere groei van omzet en winst. Dat zei bestuursvoorzitter dr. ir. A. Maas gisteren tijdens de toelichting op de jaarcijfers.

Eerder werd al bekend dat de omzet van het concern het 31 januari 1991 afgesloten boekjaar is gestegen van 4,2 miljard gulden tot 5,1 miljard gulden (gerekend in consumentenprijzen). Ruim vijf procent van de omzet komt uit het buitenland. De netto winst steeg van 82,1 naar 100,7 miljoen gulden, mede dankzij een buitengewone bate van 7,8 miljoen gulden.

De stijging van de omzet had te maken met de gestegen bestedingen van de Nederlandse consument, onder andere als gevolg van belastingverlichting en stijging van de werkgelegenheid met 200.000 mensen. Maas: “Bovendien zijn afgelopen jaar voor het eerst in meer dan twintig jaar de bestedingen in de detailhandel sneller gestegen dan de consumentenbestedingen als geheel”. Deze halverwege 1989 begonnen ontwikkeling kwam voor KBB onverwacht.

KBB constateert dat het gedrag van de consument steeds moeilijker te voorspellen is. Maas: “Om zo snel mogelijk op gedragsveranderingen te kunnen reageren, speelt delegatie naar de werkmaatschappijen in onze managementstijl een belangrijke rol”.

Een van de ontwikkelingen is dat de consument relatief steeds vaker in speciaalzaken koopt in plaats van in warenhuizen. Maas: “Dat zagen we aankomen en daar hebben we op ingespeeld, onder meer met de aankoop van de M&S speciaalzaken (damesmode) in 1987”. Het aandeel van de speciaalzaken in de concernomzet is gestegen van 6,9 procent in 1986 tot 43,4 procent in 1990. “Lange tijd was de Hema onze belangrijkste winstbron. Maar nu leveren de speciaalzaken al de helft van het resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening”. Volgens Maas zijn speciaalzaken ook makkelijker bij het aanpassen van een winkelformule.

Binnen het totale assortiment (niet-levensmiddelen) is het aandeel van kleding teruggebracht tot het landelijk gemiddelde van 22 procent omdat de modegevoeligheid voor grote schommelingen in het resultaat zorgde.

KBB heeft zeven vestigingen van Bijenkorf in ons land. De achtste vestiging zal bij voorkeur in Maastricht komen, maar het vinden van een geschikt onderkomen levert daar nog problemen op. Bij de Hema wordt de groei vooral gezocht in kleine vestigingen in kleinere plaatsen. De resultaten met drie experimentele mini-Hema's, onder meer in Wassenaar, noemt Maas “bemoedigend”.

Anders zit het met het streven naar internationale expansie. De Nederlandse markt is volgens Maas “wel zo'n beetje verdeeld is”.

Maar het concern heeft met de Hema gemerkt dat het lastig is een warenhuis in het buitenland te openen: het brede assortiment vergt aanpassing aan de totale markt van het land. Zo is het Hema-concept in Belgie niet aangeslagen. Maas: “Bij de opening van speciaalzaken hoeft je aandacht slechts naar een bepaald marktsegment uit te gaan”.

KBB zoekt de internationale groei daarom hoofdzakelijk bij de speciaalzaken. Zo heeft M&S - naast de 111 vestigingen in Nederland - al 32 winkels in Belgie en Luxemburg. In Duitsland is het aantal vestigingen vorig jaar gestegen van 12 naar 64. Verder zijn er in Frankrijk vier experimentele winkels geopend. De eerste resultaten daarvan noemt Maas “bemoedigend”.

Internationale groei door ondernemingen over te nemen, vindt KBB in Europa geen goede weg. Maas: “Je kijkt dan naar goed lopende bedrijven die in Duitsland eenvoudig te duur zijn. In Belgie is de markt al verdeeld en in Engeland staat de economie er te slecht voor”. Meer naar het zuiden acht Maas de stijl van werken te afwijkend waardoor de integratie van een over te nemen bedrijf te veel problemen zal opleveren.

De keuze voor internationale acquisities is daarom gevallen op de Verenigde Staten. Daar werd vorig jaar de speelgoedketen FAO Schwarz (18 winkels, omzet 93,8 miljoen) overgenomen. Die werd het afgelopen half jaar getroffen door de recessie en Golfoorlog. “Toeristen en zakenlieden zijn belangrijke klanten, en die bleven weg” aldus Maas.

Het effect is maar tijdelijk en KBB wil dan ook meer Amerikaanse bedrijven overnemen. Met het oog op de gewenste spreiding heeft KBB daarbij een voorkeur voor winkels buiten de sector kleding en speelgoed.

Met de overneming van het Amerikaanse FAO Schwarz en onder meer Bruna in Nederland (omzet ongeveer 300 miljoen gulden) zag KBB de schulden stijgen. Het percentage met eigen geld gefinancierde bedrijfsmiddelen daalde ten opzichte van het voorgaande boekjaar van 37,7 naar 32,1 procent, maar bleef boven de dertig procent die Maas als minimum hanteert. De rentelasten stegen van 32,7 miljoen gulden naar 39,0 miljoen gulden.

De verkoop van een kantorencomplex in Amsterdam Zuidoost leverde afgelopen jaar een boekwinst op van 6,8 miljoen gulden. De post 'desinvesteringen' betreft vooral deze verkoop en bedraagt 85,15 miljoen gulden. Dat geld kwam vrij voor acquisities. Eind januari had KBB 112,2 miljoen gulden aan liquiditeiten in kas.

Volgens Maas past de verkoop van het kantorenpand in de bedrijfstrategie die voorschijft dat eigen bezit van onroerend goed alleen noodzakelijk is als de betreffende panden onmisbaar zijn. Maas: “Alleen bij de zeven panden van Bijenkorf en de meeste vestigingen van de Hema kun je niet hebben dat de huur plotseling wordt opgezegd.

Voor een speciaalzaak vind je veel makkelijker een vergelijkbare locatie, veelal in dezelfde straat. Dan is huren optimaal''.

De Hema begon in 1989 met een reorganisatie die nog steeds voortduurt maar volgens Maas niet de zeven jaar zal duren die eerder nodig was om de Bijenkorf-warenhuizen weer op de been te helpen. Doel is de flexibiliteit te vergroten.

Maas: “Bij de Hema zijn we onder meer bezig met de logistiek. Terwijl de winkels vroeger een keer per maand werden beleverd, kan nu desgewenst per dag worden geleverd wat de flexibiliteit sterk verhoogt”. De aanpassing, met onder meer een verdubbeling van het logsitiek personeel, kostte afgelopen jaar 15 tot 20 miljoen gulden waardoor de winst van de Hema onder het concerngemiddelde lag.

Voor het gehele concern gaat Maas voor het komende jaar uit van een verdere stijging van de consumentenbestedingen waardoor omzet en resultaat verder zullen verbeteren.

Vooral omdat de reden van zijn vertrek met het tegendeel te maken heeft. Semprun gaat niet na twee jaar weg omdat hij als minister heeft gefaald. Dat is niet zo, hij heeft alleen maar fouten gemaakt. Hij is, ook nu weer, als politicus tekortgeschoten. In de ogen van anderen althans en ongetwijfeld niet naar zijn eigen smaak. Een jaar lang heeft het harde kader van de sociaal-democratisceh partij van Spanje zijn best gedaan om steun te geven aan vice-premier Alfonso Guerra, toen die door een financieel schandaal in grote politieke problemen was geraakt. Semprun heeft vanaf zijn zetel in het kabinet, en zonder lid te zijn van de partij, uitgebreid kritiek uitgeoefend op de financiele en politieke moraal van mensen als Alfonso Guerra en op een partij die over ethische problemen de gelederen sluit. Dat is hem niet vergeven. De vice-premier is inmiddels afgetreden, maar juist daarom eiste de partij ook het hoofd van Semprun. De minister-president, een beroepspoliticus, heeft zijn verschillende belangen afgewogen en het hoofd toen maar gegeven. Jorge Semprun zag die beslissing al maanden aankomen en heeft hem glimlachend aanvaard.