Industriebonden klaar voor 'hete lente'

ROTTERDAM, 18 APRIL. De industriebonden van FNV en CNV zeggen dat ze klaar zijn voor een 'hete lente' als de onderhandelingen over nieuwe collectieve arbeidsovereenkomsten in grootmetaal en bij Hoogovens de komende weken geen bevredigende resultaten opleveren. Het mag dan gedaan zijn met “de klassenstrijd in zijn historische betekenis”, zoals werknemersvoorzitter J. Stekelenburg vorige week zei bij het afscheid van werkgeversvoorzitter C. van Lede, het meest klassieke wapen houden de bonden graag achter de hand.

Bij Hoogovens lopen de bonden sinds begin deze week warm in een estafettestaking en bij enkele tientallen metaalbedrijven porren ze de actiebereidheid op met pamfletten en kortstondige werkonderbrekingen.

De Industriebond FNV heeft op het hoofdkantoor in Amsterdam inmiddels een 'landelijk actiecentrum' geopend “in verband met dreigende verharding van de acties in de metaal en de staking bij Hoogovens”.

Het overleg in de grootmetaal (200.000 werknemers) gaat vandaag een beslissende fase in. Na drie gespreksrondes zijn de partijen elkaar nog niet veel genaderd. Vandaag gaat het volgens de bonden om “krijgen we een CAO of komen er acties?”.

Tussen loonbod en looneis in de grootmetaal gaapt niet zo'n grote kloof. De werkgevers, verenigd in de FME, bieden een tweejarig contract met (gespreid) in totaal 5,5 procent loonsverhoging plus een eenmalige uitkering van 0,5 procent. De bonden wijzen dit af omdat het bij de verwachte inflatie van 3 procent zou neerkomen op achteruitgang in koopkracht volgend jaar. Zij eisen alleen voor dit jaar 3,5 tot 4 procent loon erbij en willen voor volgend jaar eventueel genoegen nemen met koopkrachtbehoud.

Verder uiteen liggen de standpunten over korter werken (voor de werknemers in twee- en drieploegendiensten), handhaving van de regeling voor vervroegd uittreden (VUT) en aanvulling van de uitkering aan arbeidsongeschikte werknemers van 55 jaar en ouder. De werkgevers willen niets weten van verdergaande arbeidstijdverkorting en met name de financiering van de VUT baart hen zorgen. De FME wil de kosten ervan binden aan een maximum, wat in de praktijk op termijn zou neerkomen op verlaging van de uitkering of verhoging van de VUT-leeftijd of een combinatie van beide. De bonden hebben over alledrie varianten het onaanvaardbaar uitgesproken. Zij hebben er geen bezwaar tegen een deel van de 'loonruimte' te bestemmen voor verhoging van de VUT-premie om de bestaande regeling te houden.

Bij Hoogovens (16.500 CAO-werknemers) spitst het conflict zich toe op dezelfde onderwerpen. Hoogovens biedt 3,25 procent loonsverhoging en een eenmalige uitkering van 0,5 procent. De bonden eisen 3,5 tot 3,75 procent loonsverhoging. Verder willen de bonden drie extra roostervrije dagen voor het personeel in dag- en kantoordienst. Het staalconcern wil niet verder gaan dan twee extra vrije dagen. Ten slotte wijst Hoogovens uitbreiding van de VUT-regeling (voor werknemers die 40 jaar in dienst zijn of 35 jaar in ploegendiensten hebben gewerkt) af.

“Met het bod van Hoogovens kunnen we niet thuiskomen”, zegt onderhandelaar J. Schalkx van de Industriebond FNV. Maar Hoogovens-directeur mr. J. Heusdens noemt de op gang gebrachte acties onverantwoordelijk. “De verschillen zijn marginaal. De staking is daarom buiten iedere proportie, mede gezien de positie van het staalbedrijf”.

Twee jaar geleden werd bij Hoogovens ook gestaakt voor een betere CAO. Het overleg was toen vastgelopen op de eis van de Industriebond FNV voor een 36- urige werkweek voor het personeel in dagdiensten en op kantoor. Na een dag staking slikte de bond de eis - intussen afgezwakt tot een 37-urige werkweek - in. “De mogelijkheid om via harde actie een beter resultaat te krijgen is niet aanwezig”, oordeelde onderhandelaar J. Schalkx van de Industriebond FNV destijds het strijdtoneel overziende. Dit keer hoeft de FNV-bond de afweging niet alleen te maken, omdat ook de (kleinere) Industrie- en Voedingsbond CNV (voor het eerst) de estafettestaking steunt.

Werknemers van de Schiedamse werf Wilton-Fijenoord voerden vanmorgen poortacties om de CAO-eisen van de Industriebond FNV kracht bij te zetten. (Foto NRC Handelsblad-Leo van Velzen)

Rob Sweers, luchtvaartanalist bij Banque Paribas schudt het hoofd. “Tegen die tijd kost zoiets vele miljarden”, vreest hij. “En dat geld heeft Fokker niet.” Woordvoerder Van Zijp van Economische Zaken beaamt: “Als je met gezond verstand naar de markt kijkt en naar de miljarden belopende ontwikkelingskosten voor nieuwe toestellen, is er slechts een conclusie: Fokker moet samenwerking zoeken. Daar is geen overheidsaandrang voor nodig. De markt dwingt daartoe.” Op het Fokker-hoofdkwartier in Amsterdam-Zuidoost slaan zulke opvattingen zeker niet in als donderslagen bij heldere hemel. De hamvraag is alleen: hoe realiseer je die samenwerking?”Suikeroompjes zijn er niet in deze tak van bedrijvigheid”, verzekert programmaleider Dijkhuizen.