Buikpijn na de maaltijd heeft weinig met maagzweer te maken

Pijn in de bovenbuik, kort na een maaltijd (dyspepsie), wordt gezien als een aanwijzing voor een maagzweer of een zweer in de twaalfvingerige darm. Uit een Noors onderzoek blijkt echter dat er nauwelijks verband bestaat tussen zulke klachten en een ulcus ventriculi of ulcus duodeni.

Twee groepen proefpersonen werden onderzocht: mensen met en zonder buikklachten. Bij endoscopisch onderzoek, waarbij via de slokdarm in de maag en twaalfvingerige darm wordt gekeken, bleken de klachtenvrije proefpersonen toch ook ontstekingsverschijnselen te vertonen en in 3,7% van de gevallen zelfs een zweer te hebben. Van de proefpersonen met klachten had 8,4% een zweer. Opvallend was dat slechts 10% van alle onderzochte mensen een volledig normaal maag- en darmslijmvlies bezat. De onderzoekers concluderen dat het symptoom dyspepsie nauwelijks bruikbaar is om een zweer te diagnosticeren. Verder lijkt het zinnig om nieuwe criteria aan te leggen voor normaal en abnormaal slijmvlies (British Medical Journal, 30 maart).

Voor dit onderzoek werden geen patienten gekozen die al met klachten naar de dokter waren geweest. De onderzoekers hebben alle 2027 bewoners van een klein dorpje in het noorden van Noorwegen (bejaarden boven de 69 jaar en kinderen uitgesloten) een tweetal vragen over maagklachten voorgelegd. 1802 van de dorpelingen deden mee, 358 gaven een positief antwoord, waarmee bij hen de diagnose dyspepsie was gesteld. Vervolgens werden er willekeurige dorpelingen zonder klachten voor de controlegroep gekozen. Bij beide groepen werd het maag-, en darmslijmvlies zorgvuldig met de endoscoop bekeken. Enkele biopten werden histologisch onderzocht.

Pijn in de bovenbuik na de maaltijd zou ontstaan als beschadigd slijmvlies wordt blootgesteld aan de etsende werking van het maagzuur.

Normaal worden maag- en darmslijmvlies door een slijmlaag tegen zuur beschermd, maar als ergens een weefseldefect ontstaat of doordat de sluitspier tussen maag en darm niet goed sluit en er gal lekt die het maagslijmvlies enzymatisch aantast, dan ontstaat een ontsteking en daaruit op den duur een zweer. Klassiek gezien duidt pijn bij de maaltijd op een maagzweer, terwijl bij een zweer van het duodenum de pijn pas enkele uren na de maaltijd of 's nachts optreedt als voedsel vanuit de maag in het duodenum komt. De patient met een ulcus ventriculi is bang om te eten en de patient met een ulcus duodeni is bang om niet te eten.

Het Noorse onderzoek wijst uit dat het verband tussen de klassieke dyspepsie en het werkelijk voorkomen van afwijkingen zwak is. De Noren wijzen erop dat ze zich gehouden hebben aan internationaal aanvaarde diagnostische standaards en dat hun resultaten dus niet moeten worden afgedaan als het produkt van een paar provincialen.