Blikken tabaksdoos als 19de-eeuwse topkunst

AMSTERDAM, 18 april - De grote Boerenbruiloft van de schilder Otto Eerelman, die volgende week in Amsterdam wordt geveild, heeft sinds 1965 boven een dansschool opgeslagen gestaan. Hetzelfde geldt voor een aanbiddingsscene van Ary Scheffer en de levensgrote Savoyards en Italiennes van Cornelis Kruseman.

Het veilinghuis Christie's presenteert deze min of meer gevonden voorwerpen nu als topstukken op de halfjaarlijkse negentiende eeuw-veiling waar onder meer nog een tamelijk vroege Trekvaart van H.J. Weissenbruch wordt aangeboden (geschat op (f) 40.000-60.000) en een prachtige klassieke Roelofs met dreigende lucht (lotnummer 100: (f) 100.000-150.000).

De richtprijs voor dit laatste landschap hangt ongetwijfeld samen met de waterdichte herkomst van het werk: het stamt uit het bezit van de schilderes Maria Vos, een tijdgenote van Willem Roelofs. De prijs van een echte Vos wordt overigens aanzienlijk lager geschat. Een stilleven van Maria Vos moet (f) 4000-6000 kosten, maar dat is nog altijd meer dan voor de tentoonstelling 'Bloemen uit de kelder' (Arnhem, 1989). En zo blijft de markt levendig.

De grote Boerenbruiloft van Eerelman heeft als richtprijs (f) 55.000-80.000. De Kruseman wordt gewaardeerd op (f) 14.000-18.000. Dat lijkt weinig, gezien het feit dat een Graflegging van deze meester van het grote formaat als piece de milieu fungeert op de negentiende-eeuwse bulktentoonstelling in het Rijksmuseum.

Gecoordineerd De negentiende eeuw-veilingen zijn in Nederland naar het voorbeeld van Londen en New York goed gecoordineerd, en zo vallen de kijkdagen bij Christie's Amsterdam samen met die van Sotheby's Amsterdam en Glerum Den Haag die vergelijkbaar werk veilen.

Van deze drie veilinghuizen heeft Glerum het kleinste en het minst interessante aanbod, al kun je er tussen de vele opkomende regenbuitjes nog wel een verrassing vinden. Het laconieke vissertje van de obscure schilder Georges Meyer (geboren 1863) is zo'n verrassinkje.

Sotheby's is als vanouds sterk in de Romantische School met Leickert, de familie Koekkoek etc., terwijl het aardige Brusselse cafe-interieur van Jan Toorop een goede uitzondering vormt.

Het aanbod van de drie veilinghuizen, 1109 stuks in totaal, heeft iets weg van een Tentoonstelling van Levende Meesters uit de vorige eeuw.

Op deze jaarlijks terugkerende manifestatie presenteerden professionele en niet-professionele, gevestigde en minder gevestigde kunstenaars zich keer op keer met een of twee doeken. Het grote verschil met de huidige tijd is natuurlijk dat de levende meesters zelf vooral grote, of in elk geval doorwerkte, representatieve schilderijen inzonden, terwijl er nu bij Christie's bijvoorbeeld ook een door Jan Weissenbruch beschilderde blikken tabaksdoos wordt aangeboden. De doos is heden ten dage overigens gevat in een brede gouden lijst.

Wie nu zo'n oude tentoonstellingscatalogus doorkijkt, vraagt zich af: waar zijn al die 400 tot 500 toen moderne schilderijen gebleven? En bij het zien van het aanbod op deze veilingen is de eerste vraag die zich opdringt: waar komt dit allemaal vandaan? Het een sluit niet aan op het ander, en de enige conclusie luidt: de negentiende eeuw is nog lang niet 'op'. Of de gedeeltelijk geforceerde presentatie van het negentiende-eeuwse museumbezit rond het Amsterdamse Museumplein behalve op de media ook invloed heeft op de handel - waar in feite de belangstelling voor de negentiende eeuw nooit is gedoofd - zal uit de opbrengsten van deze veilingen moeten blijken.

Veilingen: Glerum (Westeinde 12, 's-Gravenhage, 070-3560165) Veiling: ma. 22 april 10.30u; kijkdagen: do. 18 t-m zo. 21 april 10-16u.

Sotheby's (Rokin 102, Amsterdam, 020-275656) Veiling: di. 23 april 10.30u en 14u.; kijkdagen: vrij. 19 t-m ma. 22 april 10-16u.

Christie's (Cornelis Schuytstraat 57, Amsterdam, 020-5755255) Veiling: wo. 24 april 10.30u. en 14u.; kijkdagen: vrij. 19 april, zo. 21 april, ma. 22 april, di. 23 april 10-16u.