Ballerina Fonteyn vertelt boeiend levensverhaal

The Margot Fonteyn Story, BRT 2, 20.50-22.20u.

“Mij wordt heel vaak gevraagd wat het precies is dat Margot Fonteyn tot zo'n grote ster maakte. Het is alsof je moet uitleggen wat genie betekent,” zegt Ninette de Valois aan het begin van de Britse documentaire The Margot Fonteyn Story, die vanavond door de BRT wordt uitgezonden. De Valois, de briljante choreografe en leidster van het Sadler's Wells Ballet waar Fonteyn haar debuut maakte, is niet de enige die het moeilijk vindt antwoord te geven op die vraag. Zelfs danspartners als Robert Helpmann en Rudolf Noerejev kampen met hetzelfde probleem. Wijlen Frederick Ashton, de vermaarde choreograaf die ook met haar danste, komt dicht in de buurt. “Ze had fantastisch expressieve ogen, fantastisch expressieve armen, een goddelijke fysiek. Haar proporties waren vlekkeloos.”

Gelukkig is Fonteyn zelf in deze documentaire degene die het meest aan het woord komt. Het is waarschijnlijk het laatste grote interview dat ze gaf, want het dateert uit 1989, toen ze al ziek was. In februari van dit jaar stierf ze op 72-jarige leeftijd. Eigenlijk is het geen echt interview. Patricia Foy, die het programma maakte voor de Londense firma Antelope Films, reisde naar Panama, zette haar camera neer en liet Fonteyn haar levensverhaal ongestoord vertellen.

De frele en elegante balletdanseres vertelt over het mooie huis op de ranch, waar ze woonde sinds haar huwelijk met de Panamese diplomaat Roberto Arias, die eind 1989 stierf. Ze werd in 1919 in Engeland geboren en danste als sneeuwvlokje in De notenkraker toen ze veertien was. Twee jaar later nam ze de plaats in van Alicia Markova in Les Rendez-vous en op negentienjarige leeftijd had ze de titelrollen in Het zwanenmeer, Giselle en De schone slaapster op haar naam. Op een leeftijd waarop balletdanseressen meestal stoppen, begon ze aan haar beroemdste samenwerking: met de twintig jaar jongere Noerejev, die net uit Rusland was gevlucht. “Ze gaf vorm aan mijn carriere,” zegt hij.

Fonteyn kon haar publiek tot tranen roeren door haar zuivere bewegingen. Ze kon ook als geen ander adembenemende fouettes maken.

Toen ze al die fouettes in Het zwanenmeer niet meer kon opbrengen, danste ze die rol niet meer. Ze wilde het niet makkelijker voor zichzelf maken door ze weg te laten. Deze ijzeren discipline ging samen met elegance, schoonheid, emotie en stijl. Door haar eigen uitstraling, als ze over zichzelf zit te vertellen, en door de fraaie dansfragmenten die het programma illustreren, is goed te zien waarom Margot Fonteyn zo bijzonder was.