Gorbatsjov: Conferentie Azie nodig

TOKIO, 17 april - De grote mogendheden in Azie en het gebied van de Stille Oceaan moeten een conferentie houden om de talrijke problemen in de regio op te lossen. Dat heeft Sovjet-president Michail Gorbatsjov vandaag voorgesteld in een redevoering voor het Japanse parlement.

“Nu de Koude Oorlog in Europa officieel ten einde is, wordt het tijd hetzelfde te bewerkstelligen in Azie”, aldus Gorbatsjov, die een vierdaags bezoek aan Japan brengt. Japan, de Sovjet-Unie, de Verenigde Staten, China en India zouden aan deze veiligheidsconferentie moeten deelnemen. Een dergelijke conferentie zou een Aziatische tegenhanger moeten worden van de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE). “De regio, die de helft van de wereldbevolking herbergt, staat voor een scala aan problemen van economische, etnische, sociale, religieuze en ecologische aard”, aldus Gorbatsjov.

“Geen land kan ze alleen aan. We moeten ervaringen uitwisselen onze krachten bundelen, en energie vrijmaken die nu nog verspild wordt aan wapens.”

De Japanse premier Kaifu heeft Gorbatsjov daarop geantwoord dat zijn land vooral geinteresseerd is in multilaterale conferenties over economische onderwerpen. “Japan wil niet opnieuw een militaire mogendheid worden”, aldus Kaifu.

Tijdens een lunchbijeenkomst met Japanse zakenlieden en politici heeft Gorbatsjov Japan gevraagd te investeren in de Sovjet-Unie. Zijn land zou daartoe economische en financiele barrieres opheffen. Behalve het eerder gemelde voorstel voor een gezamenlijk te exploiteren kerncentrale op een van de Koerilen-eilanden, vroeg hij Japan te investeren in infrastructurele werken in het oostelijke deel van de Sovjet-Unie. De Sovjet-Unie zou olie en andere grondstoffen willen ruilen voor Japanse technologie. Ook zou Gorbatsjov voorstellen gedaan hebben de Japanse visquota binnen de 200-mijlszone van de Sovjet-Unie te verhogen.

Pag. 8:

Tijdens zijn gesprekken met de Japanse premier Kaifu heeft Sovjet-president Michail Gorbatsjov met geen woord gerept over een oplossing van het territoriale geschil over de Koerilen, de groep van 56 eilanden die zich uitstrekt tussen de Sovjet-Unie en Japan. Japan eist dat de Sovjet-Unie zich terugtrekt van de zuidelijkste vier eilandjes.

Naar verluidt zou Gorbatsjov tijdens een werkontbijt met de leidster van de Japanse Socialistische Partij, Takako Doi, echter wel gezegd hebben “een idee te hebben” hoe het territoriale geschil zou kunnen worden opgelost. Hij wijdde echter niet uit. Naar wordt aangenomen bewaart Gorbatsjov het netelige onderwerp tot de laatste dagen van zijn bezoek. Het territoriale geschil is een van de onderwerpen die de relatie tussen beide landen sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog uiterst koel hebben gehouden. Tot zover onze correspondent.

(VO) Gorbatsjov heeft wel een verwant onderwerp aangeroerd: de Japanse krijgsgevangenen die in de Sovjet-Unie zijn omgekomen. Tijdens een banket gaf hij zijn condoleances aan hun familieleden. Naar schatting 600.000 Japanners zijn in de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog door de Sovjet-Unie gevangen genomen en overgebracht naar kampen in Siberie, waar zij moesten werken in mijnen, bij de aanleg van spoorwegen en in de houtwinning. Een tiende van hen is daarbij gestorven. De rest kon pas in 1956 naar Japan terugkeren. Tijdens een tussenstop op weg naar Tokio legde Gorbatsjov een krans bij het graf van omgekomen Japanse krijgsgevangenen in de Siberische stad Chabarovsk.

Tijdens een bijeenkomst met Japanse zakenlieden en politici heeft Gorbatsjov Japan gevraagd op grote schaal te investeren in de Sovjet-Unie. Zijn land zou daartoe economische en financiele barrieres willen opheffen. Behalve het eerder gemelde voorstel voor een gezamenlijk te exploiteren kerncentrale op een van de Koerilen-eilanden, vroeg hij Japan te investeren in havens, vliegvelden, de olieindustrie, spoorwegen en communicatiesystemen in het oostelijke deel van de Sovjet-Unie. De Sovjet-Unie zou olie en andere grondstoffen willen ruilen voor Japanse technologie.

“Wanneer we geen halt toeroepen aan de desintegratie van de Sovjet-Unie zou het land in chaos kunnen vervallen, waaruit mogelijk een dictatuur tevoorschijn komt”, aldus Gorbatsjov, volgens de tekst van zijn redevoering, die van tevoren bekend werd gemaakt. “Wanhoop en uitzichtloosheid zijn een serieuze bedreiging voor de vooruitgang van de beschaving. Wanneer hoogontwikkelde landen andere bijstaan helpen ze daarmee zichzelf.”

Enkele waarnemers verwachten dat Gorbatsjov tijdens zijn bezoek uitstel zal vragen voor de terugbetaling van een schuld ter waarde van 450 miljoen dollar. Ook zou hij het voorstel willen doen voor de oprichting van een gemeenschappelijke regionale ontwikkelingsbank, die de grootscheepse investeringen in mijnbouw, oliewinning en infrastructuur zou moeten coordineren. In Tokio is sceptisch gereageerd op dergelijke investeringen, gezien de economische en politieke onzekerheid waarin de Sovjet-Unie thans verkeert. (Reuters, AP)