Smit-Kroes aanvoerder Nederland Distributieland

DEN HAAG, 16 APRIL. Nee, haar opvolgster, J.H.A. Maij-Weggen, minister van verkeer en waterstaat, wenst ze zeker niet voor de voeten te lopen. “Soms zal ik haar ondersteunen”, zegt N. Smit-Kroes, “soms zal ik bij haar beleid kritische kanttekeningen maken. Maar ik heb bepaald niet de bedoeling mijn opvolgster te schaden.”

De stichting Nederland Distributieland presenteerde gisteren haar nieuwe voorzitter. Die dus een oude bekende was. En die er geen moment over heeft gedacht uit welke politieke mores dan ook haar nieuwe functie niet te aanvaarden. “Ik ben tot nu toe buitengewoon terughoudend geweest met mijn reacties”, zegt Smit-Kroes over het gewenste verkeer- en vervoersbeleid, “maar namens zo'n organisatie als Nederland Distributieland moet je kunnen zeggen wat er moet gebeuren. Ik geloof in die organisatie. En er dient echt van alles gedaan te worden om de kwaliteit van het vervoer in Nederland op peil te houden.”

Bijna twaalf jaar lang zwaaide ze de scepter op het ministerie van verkeer en waterstaat, tot een aanvaring met haar eigen partij, de VVD, anderhalf jaar geleden een einde maakte aan die politieke loopbaan en de val van het tweede Kabinet-Lubbers inleidde. Nu is ze terug in Den Haag, toegetreden tot het leger der lobbyisten dat rond het Binnenhof cirkelt. Nederland Distributieland (bestaande uit een stichting en een overkoepelende vereniging) tracht ieder te verenigen die de transportfunctie van Nederland hoog in het vaandel heeft staan, zowel bedrijven, transportorganisaties als (lagere) overheden.

Voormalig KLM-president Orlandini fungeert als verenigingsvoorzitter, naast Smit-Kroes als stichtingsvoorzitter.

Stil gezeten heeft ze niet, Neelie Smit-Kroes. Sinds haar politieke afscheid kwamen commissariaten op haar pad - al ging er ook wel eens af (Newtron) - en ging ze aan het werk voor de EG-commissaris voor transport, de Belgische socialist K. van Miert. Als co-voorzitter van de Group Transport 2000 Plus, een clubje Europese vervoersprominenten, stelde ze het rapport Transport in a fast changing Europe op. Een karwei dat begin dit jaar werd voltooid.

Daarin werd een Europees 'verkeersinfarct' voorspeld als op het gebied van infrastructuur niet snel drastische maatregelen worden genomen.

Terwijl dit rapport zijn gangen langs Brusselse burelen maakt, bleek het Nederlandse kabinet vorige week al vast uitvoering te geven aan althans een onderdeel daarvan: een drastische prijsverhoging van de mobiliteit.

Staat ze dus ook als voorzitter van Nederland Distributieland achter het extra kwartje belasting dat de Nederlandse regering per 1 juli op elke liter benzine zal leggen? Ja dus. “U kunt veel van me zeggen”, beweert Smit-Kroes, “maar ik ben redelijk consequent.” De afstand met haar geestverwanten in de VVD lijkt er sinds 1989 niet kleiner op geworden. De Tweede-Kamerfractie van die partij ziet in de stijging van de accijnzen toch vooral “een ordinaire belastingverhoging”, zolang de motorrijtuigenbelasting niet evenredig omlaag gaat.

“Het prijsmechanisme is bij uitstek het instrument om tot verdeling van schaarse goederen te komen”, zegt de oud-minister. “Ruimte, schoon water, schone lucht behoren tot die schaarse goederen.” Laat in de prijs van een produkt de kosten van transport tot uitdrukking komen, stelt ze. Mits Nederland de Europese verhoudingen maar in het oog houdt, “maar dat zal vast wel gebeurd zijn”.

Waar het nu op aan komt, vindt Smit-Kroes, zijn drastrische investeringen in de infrastructuur. Met de Betuwelijn, de spoorlijn voor goederenvervoer tussen Rotterdam en Duitsland, moet eigenlijk nu worden begonnen. Maar het kabinet dubt nog over de financiering en wil dat het bedrijfsleven voor de helft bijdraagt. Officieel vindt Nederland Distributieland financiering van infrastructuur een overheidstaak. Maar stichtingsvoorzitter Smit-Kroes denkt dat “als de financiering alleen op onorthodoxe wijze kan rondkomen, dat ook maar moet gebeuren”.

Deed ze dat zelf ook niet als minister bij de plannen voor de privaat gefinancierde autotunnel onder de Noord (nu in aanbouw)? Goed kan ze zich nog de moeizame discussies met de minister van financien daarover herinneren. Het is ook een kwestie van prioriteiten durven stellen voor produktieve investeringen, vindt ze. Voor zulke pleidooien binnen het kabinet heeft de minister van verkeer en waterstaat steun van buitenaf nodig, weet Smit-Kroes. En die kan Maij-Weggen dus krijgen.