Merenguito ontrukt flamencostijlen aan de vergetelheid; Geen aficionados in Utrecht

Concert: Antonio Merenguito (zang), Humberto Payo (gitaar). Gehoord: 13-4 Vredenburg, Utrecht.

In de karakteristieke passage van een oud flamenco-lied zegt een zwerver, die de markten afloopt om in zijn levensonderhoud te voorzien, tegen zijn manke aapje: “Mariana, loop dat bergje eens op”. Daarvoor en daarna peinst hij over zijn leven en dat van het aapje. Het lied heeft een simpele, melancholieke melodie en behoort misschien daardoor tot de flamenco-stijlen, die voortdurend met uitsterven worden bedreigd. Flamenco's houden niet van stijlen, die weinig ruimte laten voor improvisatie.

Gelukkig kent elke generatie flamenco-zangers mensen die het zeldzame uit de traditie wensen te bewaren. Een van hen is Antonio Merenguito.

Behalve de Mariana, zong hij in Utrecht onder meer een Serrana, een Farruca, een Polo, Mirabras, Caracoles, allemaal stijlen, die zelden in de concertzaal worden gehoord. Met zijn hese stem maakte hij duidelijk hoe mooi ook dat bijna vergeten oratoriumdeel der flamenco kan zijn.

Zijn kracht lag in het repeteerbare en voorspelbare, zijn zwakte in de improvisatie. Momenten waarop een zaal vol aficionados in extase begint te roepen, waren er niet. De grote stijlen van de flamenco - soleares en siguiriyas - werden zonder verrassing afgewerkt. Drie jaar geleden bewees Merenguito in Utrecht, met gitarist Curro de Jerez, ook dat facet van de kunst te beheersen. Deze keer wilde het niet lukken.

Het samenspel tussen zanger en begeleider vereist van de gitarist een dienende rol: hij moet luisteren en het compas (ritme) vasthouden. De cantaor krijgt daardoor de ruimte zich te laten gaan en de sfeer van fascinatie op te roepen die duende wordt genoemd. De Nederlander Huib Wilkes, optredend onder de naam Humberto Payo, kan mooi gitaar spelen en heeft grote verdiensten voor de verspreiding van de flamenco-muziek in Nederland, maar het woord compas komt in zijn woordenboek niet voor. Daardoor moest Merenguito alert blijven op momenten dat flamenco-gitaristen, ook goede Nederlandse gitaristen, die rol plegen over te nemen. Zo werd het optreden van de in Nederland terecht befaamde Madrileense banketbakker, toch een lichte teleurstelling na de twee geweldige flamenco-concerten van relatief onbekende zangers, die eerder dit jaar in de Vredenburg te horen waren.