Leed, ontwrichting na explosie goed weergegeven

Impact: Vuurwerk aan de Diefdijk. Ned.1, 23.00-23.52u.

“De Nobelprijswinnaar onder vuurwerkmakers”, “De hemel is zijn podium”, zijn de achteraf wrange woorden van Robert Long wanneer hij de directeur van Vuurwerk BV aankondigt tijdens zijn show Fantastico.

“Ik dacht dat de wereld verging”, verwoordt een bewoonster van de Diefdijk haar eerste reactie toen de vuurwerkfabriek vlakbij haar huis ontplofte. De catastrofe van 14 februari - dertig gewonden, twee doden, vijf huizen onherstelbaar vernield, miljoenen schade - bleef niet beperkt tot die Valentijnsdag.

De (emotionele) klap van de explosie kwam hard aan bij de bewoners van de Diefdijk. De schijnbare nuchtere boeren geven ook toe: “Op de gekste momenten van de dag wordt het je te veel”. De omwonenden voelen zich niet meer veilig in hun eigen huis.

Ook nadat 120 militairen 22 ton puin van de akkers hebben geborgen, kunnen de veeboeren hun koeien niet met een gerust hart naar buiten doen: de omgeving blijkt chemisch verontreinigd met verhoogde concentraties koper, lood en barium. En toch ligt er weer een nieuwe aanvraag bij het gemeentebestuur van Culemborg voor de bouw van een vuurwerkfabriek op precies diezelfde plek. “Een keer loopt het goed af, maar een tweede keer niet. Zoveel geluk heeft een mens niet”, zegt een bewoner droogjes.

Hans Polak, maker van de documentaire Vuurwerk aan de Diefdijk heeft het menselijk leed en de ontwrichting van een kleine gemeenschap, veroorzaakt door de explosie, goed weten weer te geven. Politie met grote proppen watten in de oren die het gebied rond de fabriek afzetten, een poes met gespalkt pootje, gaten in de muur, tranen en verslagenheid, beelden van ramptoeristen geven hart en ziel aan de eerste dagen. Mannen in witte pakken met handschoenen aan en gasmaskers op, de warwinkel van verzekeraars en de registratie van de bijeenkomsten over de komst van een nieuwe fabriek verbeelden voelbaar de angst en machteloosheid die de bewoners van Diefdijk moeten kennen.