Bezoek van Gorbatsjov aan Japan getekend door cultuurverschillen

TOKIO, 16 april - “Heeft president Gorbatsjov een voorstel voor de Japanners om het conflict over de Koerilen op te lossen?”, luidde de voorspelbare vraag van een Japanse verslaggeefster aan de Sovjet-persvoorlichter Ignatenko, die Gorbatsjov vooruit was gereisd. Dat Ignatenko daar niet op kon antwoorden, was niet verrassend. Wel dat hij het voorspelbare diplomatieke jargon waarmee je alles in het midden kunt laten, achterwege liet door te zeggen: “Dat fluister ik u straks in uw oor.”

Het kleine voorval tekende, nog voordat Gorbatsjov vanmorgen aankwam in Tokio, een groot cultuurverschil tussen Russen en Japanners.

Spontaneiteit is Japanners een gruwel. Ze zijn meesters in vlekkeloze organisatie, maar onthand als er moet worden geimproviseerd. De Japanse politie, die toch het succesvolle verloop van een keizerlijke begrafenis en een troonsbestijging op zijn conto kan schrijven, is uiterst gespannen. De politie vreest immers dat Gorbatsjov een van zijn beruchte uitstapjes onder het gewone volk zal willen maken. Dat vergt flexibiliteit en die valt niet te oefenen.

Nog enger wordt het in Nagasaki, waar Gorbatsjov vrijdag een toeristisch dagje zal doorbrengen. Dat betekent veel 'buitenrisico' in een stad waar depolitie nauwelijks ervaring heeft met internationale veiligheid. Om het zekere voor het onzekere te nemen wordt het Vredespark van Nagasaki, waar de Gorbatsjovs een bezoek zullen brengen, voor het publiek gesloten.

Hoewel het huidige bezoek aan Japan van Gorbatsjov al anderhalf jaar geleden is afgesproken, wordt nog steeds aan het programma gesleuteld.

Of premier Toshiki Kaifu en Gorbatsjov deze dagen drie of vier ontmoetingen zullen hebben, is nog steeds niet duidelijk, zelfs niet nu de eerste al is afgelopen. De pers, die gewend is aan de strikte en betrouwbare schema's van Japanse voorlichters, moet nu nauwkeurig opletten waar en wanneer er iets te vernemen valt over de vorderingen van de besprekingen.

Ook Raisa Gorbatsjov liet zich van haar assertieve kant zien en diende een verzoek in voor een eigen programma. Haar wens om te kunnen spreken met de Japanse filmregisseur Akira Kurosawa werd echter niet gehonoreerd. Zij krijgt het gebruikelijke programma voor een echtgenote, dat haar langs de vismarkt en naar een Kabuki-theatervoorstelling zal leiden.