'Kerncentrale van Sovjet-Unie op de Koerilen'

TOKYO, 15 april - De Sovjet-Unie wil samen met Japan een kerncentrale bouwen op de eilandengroep de Koerilen, die door beide landen betwist wordt.

Sovjet-president Michael Gorbatsjov zal dit voorstellen tijdens zijn vierdaagse bezoek aan Japan, dat morgen begint. Dit heeft de president van de Federatie van Wetenschap en Industrie van de Sovjet-Unie, Arkady Volski, gezegd tegen de Japanse krant Yomiuri. Volgens Volski maakt de kerncentrale ter waarde van bijna acht miljard gulden deel uit van een pakket van voorstellen voor Sovjet-Japanse samenwerking op economisch gebied.

De elektriciteit die door de centrale wordt opgewekt, zou volgens Volski gedeeld moeten worden door beide landen. Japan, dat over zeer weinig natuurlijke energiebronnen beschikt, is voor meer dan een kwart afhankelijk van kernenergie en zou dat aandeel in de komende jaren nog verder willen opvoeren.

Tot nu toe heeft Japan economische samenwerking met de Sovjet-Unie geweigerd ten gevolge van het geschil om de Koerilen, een 960 kilometer lange keten van 56 eilanden die zich uitstrekt tussen het noordelijkste Japanse eiland Hokkaido en de zuidpunt van het Russische schiereiland Kamtsjatka. Japan maakt aanspraak op de drie zuidelijkste Koerilen-eilanden. Het Koerilen-geschil zal een van de belangrijkste agendapunten zijn tijdens de besprekingen tussen Gorbatsjov en de Japanse premier Kaifu.

Japanse regeringswoordvoerders verwachten dat de Sovjet-Unie ook voorstellen zal doen voor een militaire veiligheidsregeling in de Stille Oceaan. In Japan is ongerustheid ontstaan over de toenemende hoeveelheid Sovjet-wapens in Azie, die ingevolge het recente CFE-akkoord voor conventionele bewapening zijn verwijderd uit Oost-Europa en het westelijke deel van de Sovjet-Unie.

De Japanse minister van buitenlandse zaken, Taro Nakayama, heeft zijn Sovjet-collega, Alexander Bessmertnych, eind maart laten weten “ernstig verontrust” te zijn over de verplaatsingen van wapens, met name ballistische raketten. Volgens woordvoerders van het Japanse ministerie van buitenlandse zaken heeft Bessmertnych daarop laten weten dat de wapens weliswaar gebruikt worden om “gedateerde wapensystemen te vervangen”, maar dat ze niet paraat zijn. De wapens zouden slechts worden opgeslagen.

Tot nu toe heeft Japan zich op het standpunt gesteld dat vervanging van oude wapens op zichzelf een uitbreiding is van de militaire capaciteit van de Sovjet-Unie. Woordvoerders van beide landen weigeren te zeggen om hoeveel wapens het precies gaat. De Sovjet-Unie heeft in het verleden voorgesteld een conferentie te houden over het militaire evenwicht in de Stille Oceaan, maar tot soortgelijke onderhandelingen als de CFE-besprekingen is het nooit gekomen. Ook in dit opzicht was het geschil om de Koerilen een belangrijke reden. De Sovjet-Unie beschikt op de strategisch gelegen zuidelijke Koerilen over uitgebreide militaire bases.

Waarnemers verwachten dat de Sovjet-Unie onder meer gezamenlijke oefeningen zal voorstellen, alsmede het aankondigen van militaire manoeuvres en een aantal conferentieronden over regionale problemen, zoals de Cambodjaanse burgeroorlog. (Reuter, AP)