Illegale dierenhandel moeilijk te stoppen

AMSTELVEEN, 15 april - De KLM wil met internationale dierenbeschermingsorganisaties overleggen om stelling te nemen tegen onder meer de illegale handel in beschermde diersoorten. De luchtvaartmaatschappij heeft voor komende donderdag een conferentie belegd waarvoor vertegenwoordigers van een groot aantal organisaties zijn uitgenodigd, zoals de Humane Society of the United States, Friends of Animals uit Geneve en Nederlandse afdelingen van Europese dierenbeschermingsorganisaties. “We zullen wel redelijk wat te slikken krijgen”, zegt KLM-woordvoerder H.I. Baas, “maar we hopen op een paar stevige standpunten waar alle betrokkenen iets mee kunnen doen. Wij zijn namelijk van mening dat de essentie van het probleem niet in het vervoer zit.”

Aanleiding tot de conferentie is de toenemende kritiek en de ongerustheid van dierenbeschermingsorganisaties over luchtvaartmaatschappijen die door het vervoer van onder andere beschermde diersoorten de handel in stand houden. Cijfers van de Algemene Inspectiedienst (AID) van het ministerie van landbouw en visserij over vorig jaar maken duidelijk dat de handel nog altijd levendig is, ondanks het verbod dat in de jaren zeventig op de Conventie van Washington werd uitgevaardigd. De zes controleurs van de AID voerden in 1990 op Schiphol 1.499 onderzoeken uit. Met hulp van de douane werden 122 processen verbaal opgemaakt, samen met de politie zeven en 59 maal deden de inspecteurs het zelfstandig. In 189 gevallen werden dode of levende dieren in beslag genomen, varierend van geprepareerde Naja Naja's tot Brilkaaimannen en Gordelstaarthagedissen, vaak op uiterst inventieve wijze verpakt en op de vrachtbrief aangeduid. Een documentaire op de BBC maakte vorige week bijvoorbeeld duidelijk dat Orang-oetans vanuit Indonesie meestal als 'red birds' de kist in gaan naar dierentuinen, die geen dierentuinen zijn.

“Het is een moeilijk probleem”, zegt Baas. “Natuurlijk vervoeren wij geen bedreigde diersoorten waarvoor een verbod geldt. Maar terwijl ik dat zeg moet ik bekennen dat het wel kan gebeuren. Als er met vrachtpapieren wordt gesjoemeld begin je niet veel. Wij mogen kisten en kooien niet openmaken. Als we vermoeden dat er iets niet klopt kunnen we hooguit de inspectie erbij halen. Dat gebeurt ook. Het komt wel voor dat de opgave van het gewicht niet strookt met de aard van de 'goederen'. Vijf kanaries wegen nu eenmaal geen veertig kilo. Dan blijkt dat er schildpadden in zitten. De KLM overlegt nu met de AID om bij im- en export van bedreigde diersoorten nog beter te controleren.”

De KLM meldt met trots dat zij over een dierenhotel op Schiphol beschikt waar optimale aandacht voor dieren is. Alle dierentransport van de maatschappij loopt via het hotel. Er zijn 22 gespecialiseerde dierenstewards, die een opleiding achter de rug hebben aan de veterinaire faculteit van de universiteit in Utrecht, dierentuin Artis en een speciale opleiding hebben gevolgd om dieren - indien noodzakelijk - te kalmeren. “Ik denk dat we daarmee wel aantonen dat we het transport van dieren uiterst serieus nemen”, zegt Baas.

Ondanks de zorg die de KLM aan het vervoer besteedt, kwam de maatschappij vorig jaar slecht in het nieuws door een transport van vogels. De beesten, afkomstig uit Tanzania, kwamen via Amsterdam halfdood in Londen aan. De Engelse autoriteiten stelden de vervoerder verantwoordelijk. In december legde de Britse rechter de KLM een forse boete op. Enkele dagen daarvoor maakte concurrent Lufthansa luidruchtig bekend met het transport van dieren te stoppen.

“De vervoerder is verantwoordelijk”, zegt Baas. “Dat mag zo zijn, je kunt je wel afvragen hoe ver dat gaat. Je moet altijd samenwerken, met regeringen, maar ook met dierenbeschermingsorganisaties. Als je de volle verantwoordelijkheid hebt, moet je namelijk ook iets weten van de bron, van degene die de vracht verstuurt. Wij proberen daarom samen met die organisaties zwarte lijsten op te stellen van minder bonafide handelaars. In dergelijke gevallen kun je transporten weigeren of op voorhand de inspectie erbij halen. De Conventie van Washington verlangt niet van ons dat we de inhoud van de zendingen controleren.

In wezen hebben we met de letter van de Conventie niets te maken als vervoersorganisatie, maar natuurlijk wel met de geest'', aldus Baas.

De KLM voelt er niets voor om net als Lufthansa geheel te stoppen met het vervoer van bepaalde dieren. “Niemand schiet er iets mee op als wij hier roomser gaan zitten doen dan de paus. Om te beginnen kan het zijn dat het dichtdraaien van de kraan landen in de problemen brengt omdat ze van de harde Westerse valuta afhankelijk zijn. Het kan ook zijn dat daardoor het kweken van bedreigde diersoorten wordt geblokkeerd. En tenslotte heb je ook nog een eigen verantwoordelijkheid. Zolang de vraag immers blijft bestaan, zullen handelaars blijven handelen en zullen vervoersorganisaties ingeschakeld blijven worden, waarop misschien helemaal geen greep meer bestaat. Het ministerie van landbouw heeft ons ook te kennen gegeven het zeer te zullen betreuren als wij stoppen met dierenvervoer. Maar het blijft moeilijk: als je met veel heroiek roept dat je niet langer dieren vervoert heb je zo de wereldopinie achter je. Maar denk er wel om dat de dieren daar niet mee zijn gebaat, want men wil toch een kanarie. De markt blijft bestaan.”

De dierenbeschermingsorganisaties zijn erg ingenomen met het initiatief van de KLM om met hen rond de tafel te gaan zitten. Ook zij geven er de voorkeur aan zaken te doen met de maatschappij in plaats van zich van haar te vervreemden. Daar komt bij dat de KLM in IATA-verband (International Air Transport Association) grote zeggenschap heeft, vooral omdat W. Aardema van de KLM het voorzitterschap bekleedt van de sectie 'life animal regulations'. De luchtvaartmaatschappijen gaan soms verder dan de Conventie van Washington. Die overeenkomst verbiedt bijvoorbeeld niet het vervoer van zwangere dieren, de IATA-regels wel. Ook het incident in Londen heeft aangetoond dat de KLM een behoorlijke invloed heeft. Direct daarna heeft de KLM zich een embargo opgelegd voor het vervoer van die vogels. “Er is een lijst opgesteld van dieren die kennelijk te kwetsbaar zijn om met een vliegtuig te worden vervoerd. Je moet nuchter zijn”, zegt Baas, “als het niet kan, kan het niet.”

De AID moet nu controleren in een aantal 'cargo-loodsen' op Schiphol. Het komt wel voor dat in een hoek van zo'n winderig gebouw een kist met verkommerende dieren wordt aangetroffen, vervoerd door een al dan niet exotische luchtvaartmaatschappij. Zou het niet beter zijn alle maatschappijen te verplichten hun dierlijke vrachten via het hotel van de KLM te laten lopen?

“De KLM streeft er naar om in samenspraak met landbouw en dierenbescherming alle transport via een dierenhotel te laten plaatshebben.”

    • Bram Pols