Via GAK naar WW en RWW

Dit is Henk Jan de Looff, dit is zijn vrouw Iris en dit is hun hondje James, een Border-terrier, net zo een als de koningin heeft. Hij komt onverbiddelijk bij je zitten en begint je op zijn olijkst aan te kijken. Volgens James is de mens op aarde voor James. De bedoeling is dat je hem met een stok laat spelen.

Verder is er een wit met rode kat, die net op tafel springt. Die heette aanvankelijk Maarten, naar 't Hart. Maar al eerder dan de schrijver bleek deze kater een poes. Nu zeggen ze haar tegen hem, en Maartje.

En dan hebben ze nog twee heilige Birmanen, een agapornis, twee fretten, een konijn, een kwartel, een degoe, een bruine rat en zwarte kippen. Plus een Jack Russell-terrier in aantocht.

Henk Jan is 29 en bijna drie jaar werkloos, of zoals hij het noemt 'baan'-loos. Dat luistert vrij nauw. Zoals elke specialisatie voert ook deze tot verfijning van het taalgebruik.

Hij deed LTS-electro in Doesburg en vervolgens MTS-procestechniek in Arnhem, wat een scholing heette te zijn met vooruitzichten op een fantastische loopbaan in het bedrijfsleven. En dat was het misschien ook wel geworden, als hij het fantastisch had gevonden om de rest van zijn leven achter een knoppenpaneel door te brengen.

In '81, het jaar van de vredesdemonstratie, liep hij stage bij Philips Duphar in Amsterdam. Leuk werk, dat trouwens niets met zijn opleiding te maken had, in een leuke sfeer. Het laboratorium keek uit op het Noordzeekanaal. Het was hartje winter en op het zwarte water dobberden grote en middelste zaagbekken, nonnetjes, kuifeenden en noem maar op.

De vogelgids lag in de vensterbank en iedereen deed aan het vogelkijken mee, de chef incluis.

Daarna stage bij Van Houten & Palm in Ugchelen, waar geldpapier werd gemaakt. Gruwelijk. Monocyclische arbeid noemen ze dat, werk zonder enige afwisseling.

In '84 besloot hij de school maar niet af te maken. Hij verzorgde gorilla's in de Apenheul in Apeldoorn en werkte via een uitzendbureau een tijd lang in de schoonmaak. Per 1 april 1986 naar Schut Superieur, vouwkartonnage in Eerbeek. Bij de kwaliteitsdienst. Geen onaardig werk. Maar je fungeerde toch als een soort waakhond voor de directie, terwijl je net zo weinig of zelfs minder verdiende dan de jongens die je in de gaten moest houden, namelijk (f) 1457,11 netto, inclusief ploegentoeslag.

Wel een beetje een lastige jongen, ja. Nooit een blad voor de mond. Dus eind '87 maar eens naar personeelszaken om over een loonsverhoging te praten. Tot zover Schut Superieur.

Daarna de KNP, papier, ook in Eerbeek. Hij zou er als eerste bedieningsman achter het paneel komen, dat was tenminste afgesproken, maar hij kreeg een bezem aangereikt en mocht gaan vegen. En dan zet een ander zijn verstand op nul; een ander gaat lekker ontspannen naar huis en begint 's avonds te leven. Hij niet. Helemaal opgefokt, totaal over de rooie. Thuisgebleven zonder zich zelfs maar ziek te melden.

Zodoende in juli '88 via het GAK naar de WW, een half jaar later RWW. Het punt is dat hij nooit geweten heeft wat hij wilde worden. Het had iets groens moeten zijn, want al op zijn zesde, toen ze in Den Haag woonden, haalde hij hagedissen uit de polder; thuis probeerde hij ze sla te voeren, wat natuurlijk jammerlijk mislukte. Maar dat had een aanwijzing moeten zijn. Bosbouwschool, zou je nu zeggen. Daar dacht toen echter niemand aan. En niemand heeft hem tot wat dan ook gedwongen, het was echt alleen maar zo dat hij zelf niks beters wist te bedenken. En dan schuif je van hokje naar hokje, tot je uiteindelijk geen kant meer op kunt. Want bij het Arbeidsbureau schijnt hij inmiddels onbemiddelbaar te zijn.

Het GAB in Apeldoorn. Eerst was het Zutphen, maar toen heeft een of andere burocraat bedacht dat Brummen onder Apeldoorn diende te vallen.

Dat betekent per trein naar Zutphen en dan overstappen naar Apeldoorn. Extra tijd, extra kosten, verder niks. Het Arbeidsbureau is naar zijn idee een volkomen overbodige instelling.

De eerste maanden beviel de baanloosheid hem bar slecht. Daarna is hij actief geworden in het maatschappelijk verkeer. Hij heeft zitting in de Culturele Raad van Brummen. Hij is programmeur theater en literair cafe van jongerencentrum De Bliksem. En hij doet broedvogelonderzoek in de uiterwaarden aan de IJssel. Er zijn weken dat hij het toegestane maximum van twintig uren vrijwilligerswerk ruim overschrijdt. Kortom, geen baan, maar werk genoeg. Hij geeft de samenleving iets terug voor zijn uitkering, hij is geen handophouder.

Het GAB wil hem nog steeds de technische kant opduwen. Bij het laatste herorienteringsgesprek kreeg hij een opleiding van (f) 50.000 aangeboden in de electronica. Terwijl hij een cursus wilde voor het jachtexamen, kosten (f) 725, inclusief examengeld. Maar dan kijken ze of ze in die sector vacatures hebben en dan mag dat niet. Dus bekostigt hij die cursus nu zelf. Muskusrattenbestrijding, dat lijkt hem wel wat.

Muskusrattenbestrijder - bescheiden ambitie. Het loon doet er weinig toe, de status nog minder, als hij maar in het groen kan zijn.

Samen met Iris en huisdieren moet hij rondkomen van (f) 1.640,04 per maand en dat lukt. Ze wonen goedkoop en ze hebben een moestuin.

Natuurlijk is het passen en meten. Ze willen dit jaar een grenen vloer leggen en dat betekent dan dat je niet op vakantie kunt, maar ook dat is in Brummen best te verdragen. Er zijn mensen die (f) 1.500 per week neerleggen voor een zomerhuisje in deze omgeving en die omgeving hebben zij gratis. En geen kinderen en geen auto, dat maakt het leven ook goedkoper. Alleen vervelend dat de trein zo duur wordt.

Ze zijn niet arm en ze zijn niet verbitterd. Wel zegt Henk Jan een politieke ommekeer na te streven. Zijn ideaal is een verbeterde PvdA-versie van onze maatschappij. De PvdA zou eens een gezicht moeten laten zien, het CDA eens tot de grond toe moeten afbranden. Maar ja, dat zou iedereen wel willen, daar hoef je geen revolutionair voor te zijn.

(Het boekje gaat dicht en daar is James weer, al helemaal opgewonden. Waarom meldt iemand dat hij net zo'n hondje heeft als de koningin? Wat is de boodschap? Zo bijzonder is een hondje? Of zo gewoon is onze koningin?

Afijn, de koningin is hard bezig met het afhandelen van staatszaken. Dan legt haar hondje een stok voor haar voeten. Hij staat te kwispelen en kijkt haar gretig aan. Zij slaakt een zucht en lacht en gaat bij het beestje op de grond zitten. Wat een enige koningin hebben we toch!)