Van Bachs soldatenliedje tot James' Superfreak

Het geheim van goede noten: 22.05-22.56 uur VPRO Ned. 2.

Het leuke van het programma Het geheim van Goede Noten, zondagavond bij de VPRO, is dat de makers Roeland Hazendonk en Willem Hering precies lijken te weten wat dat geheim is, maar dat anderen het soms helemaal niet willen weten. Ton Koopman, bij voorbeeld, gelooft totaal niet dat Bach voor zijn Preludium in Es (BWV 852) gebruik maakte van het oude Franse soldatenliedje l'Homme arme. En volgens Frans Bruggen heeft Strawinsky met Dumbarton Oaks helemaal niet geprobeerd het Zevende Brandenburgse concert van Bach te schrijven, zoals Hazendonk hartstochtelijk aan de piano probeert te bewijzen.

Willem Hering (directeur van het Asko Ensemble) en Roeland Hazendonk (muziekmedewerker van De Telegraaf) vinden voor hun idee dat muziek vaak over andere muziek gaat meer gehoor bij anderen: dirigent Reinbert de Leeuw, disco-producer Nile Rodgers en componist Louis Andriessen, van wie delen uit De Materie klinken. Vooral Andriessen, met zijn onstuitbare drang tot commentarieren in woorden en muziek, komt met zijn analyse waarom noten precies daar moeten staan waar ze moeten staan dan ook het meest aan het woord in Het geheim van Goede Noten.

Het is natuurlijk niet leuk om hier te verraden wat volgens Hazendonk en Hering nu van Bach tot hiphop precies het geheim is waardoor de luisteraar met noten door schoonheid wordt geraakt, ontroerd en getroost. Daarvoor moet men naar hun heldere en animerende programma kijken, luisteren en er vooral bij meedenken. Dan blijkt ook dat er misschien niet zoiets is als het geheim van Goede Noten maar waarschijnlijker een geheim, een van vele geheimen en dat zo'n geheim bovendien nog relatief is.

Wat op de ene plaats Goede Noten zijn, kunnen elders verkeerde noten zijn, stelt Andriessen tenslotte filosofisch vast, voorspelende uit Das wohltemperierte Klavier. En enthousiast jonglerend met begrippen en dwarse meningen komt hij tot de onontkoombare conclusie “Verkeerde noten zijn Goede Noten.”

Nile Rodgers laat in twee minuten zien en horen hoe hij met sample-computer, die 'steelt' uit bestaande muziek, en een akoestische gitaar een disconummer kan maken. Juist de uiterste beperking van het muzikale materiaal tot een of twee akkoorden is zijn ideaal: back to basics, leve de eenvoud, die zo moeilijk is. Madonna (met Like a virgin), Rick James (met Super freak) en MC Hammer (met U can't touch this) tonen dan aan dat sinds Bach al of niet een soldatenliedje stal en er iets goeds mee deed, niets fundamenteel is veranderd aan dit geheim van Goede Noten.

Hazendonk en Hering zijn imiddels bezig met de voorbereiding van nog vier tv-programma's omdat bij voorbeeld de geheimen van de Goede Noten van Schubert en Randy Newman nog wachten op onthulling.