Leider Togo komt te laat met concessies

De president van de Westafrikaanse staat Togo, Gnassingbe Eyadema, heeft zijn volk gisteren opnieuw grootscheepse politieke hervormingen beloofd. Die toezegging dateert feitelijk al van vorige maand, toen Eyadema in een tot mislukken gedoemde poging het eigen vege lijf te redden, aankondigde dat de Nationale Assemblee van de voormalige Franse kolonie “over enkele weken” zou bekijken in hoeverre een terugkeer naar een meer-partijenstelsel mogelijk is.

Onder druk van het aanhoudende verzet tegen zijn bewind, gaf hij het parlement deze week opdracht zich met onmiddellijke ingang over de voorgenomen politieke hervormingen te buigen. Ook zegde hij toe alle politieke gevangenen op zo kort mogelijke termijn te zullen vrijlaten.

De president kon het zich ook niet langer veroorloven de in het verleden al meerdere keren gedane belofte nog verder voor zich uit te schuiven, want buiten de deuren van de parlementsgebouwen is de alom heersende onvrede over de politieke situatie de afgelopen dagen omgeslagen in een ware volksopstand.

Het zag er allemaal zo mooi uit, vorig jaar in Washington. Tijdens een bezoek van twee weken aan de Verenigde Staten, waar hij heen was gereisd om met hoge politieke functionarissen de economische vooruitzichten voor zijn land te bespreken, hoefde president Eyadema nauwelijks moeite te doen om de meest waardevolle toezeggingen in de wacht te slepen. Togo was in de rijke Westerse wereld immers herhaaldelijk gekenschetst als een land dat in economisch opzicht model kon staan voor de rest van het Afrikaanse continent.

Maar tijdens een ontmoeting op het Witte Huis met de Amerikaanse president George Bush in juli vorig jaar, werd de Togolese alleenheerser wel gewaarschuwd: wilde hij ten volle gebruik maken van de goede uitgangspositie van zijn land, dan zou hij het Togolese staatsbestel volledig moeten herzien. Om te beginnen zou hij haast moeten maken met het democratiseringsproces. Deed hij dat niet, dan zouden de Verenigde Staten, met in hun kielzog andere Westerse landen wel eens kunnen overwegen de geldkraan dicht te draaien.

Eyadema liet weten op zeer korte termijn alles in het werk te stellen om aan de Amerikaanse voorwaarden te voldoen. Zonder slag of stoot toonde hij zich bereid de oppositie in zijn land te legaliseren, door de vorming van een tweede, officieel erkende politieke partij toe te staan.

Nog geen jaar later hebben buitenlandse investeringen weliswaar iets grootschaliger vormen aangenomen, maar nog meer dan voorheen volgt de buitenwacht met argusogen de politieke ontwikkelingen in Togo.

Eyadema, de leider die in 1967 na een bloedige coup aan de macht kwam, schijnt er nu alles aan te willen doen om vanaf zijn pauwetroon de onvermijdelijke omwentelingen in voor hem gunstige banen te leiden. Na de nietsontziende volksopstand in Mali, die nog geen twee weken geleden een einde maakte aan het jarenlange schrikbewind van de van oorsprong marxistische generaal Moussa Traore, zijn ook de burgers van het in economische zin meer liberale Togo te hoop gelopen om het democratiseringsproces in Afrika niet aan hun land te laten voorbijgaan.

Hoewel er de afgelopen week voortdurend sprake was van ernstige ongeregeldheden in de straten van de Togolese hoofdstad Lome, liepen de rellen net niet uit op een bloedige confrontatie tussen demonstranten en politie. Toen de demonstranten donderdagmiddag tot hun verbijstering in een lagune in de buurt van de hoofdstad enkele tientallen lijken van verminkte jonge mensen aantroffen, liep de situatie bijna uit de hand. Aangenomen wordt dat de jongeren om het leven zijn gebracht door soldaten van het regeringsleger. Een officiele regeringsverklaring zegt echter dat “bandieten en jonge werklozen” de moordpartij op hun geweten hebben.

Kennelijk beducht voor een buitenlandse bezettingsmacht heeft de regering van Togo gisteren al een gedeelte van haar leger naar de grens met het buurland Ghana gestuurd. Het is bijna zeker dat de zittende regering de slag met het eigen volk op dit moment al ruimschoots heeft verloren. Op zeer korte termijn zal weer een Westafrikaanse leider van zijn troon worden gestoten.