ISRAEL

Winner takes all. A Season in Israel door Stephen Brook 363 blz., Hamish Hamilton 1990, f 65,50 ISBN 0 241 12635 5

Stephen Brook schreef enkele jaren geleden een bestseller over de joodse gemeenschap in Groot-Brittannie: The Club: the Jews of modern Britain. Zijn uitgever daagde hem uit een soortgelijk boek te schrijven over de Israelische samenleving. Hij nam deze uitdaging aan, en in zevenentwintig hoofdstukken schetst Brook - naar eigen zeggen geen zionist - een impressionistisch beeld van de Israelische samenleving.

Van de ene plaats trekkend naar de andere behandelt Brook verschillende problemen al naar gelang hij die onderweg tegenkomt: de rol van de godsdienst bij zijn bezoek aan Jeruzalem, de problemen van de landbouw bij zijn bezoek aan de kibboets Hazorea, het onderwijs bij zijn bezoek aan de mosjav Meona, immigratie en absorptie bij zijn bezoek aan Beersjeba enz. Deze aanpak maakt het boek tot levendige en boeiende leesstof, maar toont tegelijkertijd de eenzijdigheid aan van Brooks keuze van te behandelen onderwerpen. Die eenzijdigheid wordt nog versterkt door Brooks afhankelijkheid van Engels sprekende joden voor zijn informatie. Zo komt het dat hij slechts een korte alinea aan het belangrijke archeologische monument in Megiddo wijdt en bijna twee bladzijden over het safaripark in Ramat Gan; in dat park werd hij rondgeleid door een Engels sprekende dame.

Onder de fraaie titel 'Torah, Torah, Torah!' behandelt Brook de verschillende stromingen binnen het religieuze jodendom. De extremisten - zoals de aanhangers van de Netoerei Karta - krijgen aanzienlijk meer aandacht dan ze verdienen. De lezer wordt daardoor op het verkeerde spoor gezet. Je kunt tijden in Jeruzalem doorbrengen zonder ook maar iets van de Netoerei Karta te merken. Deze disproportionele aandacht voor het buitenissige vinden we terug in andere delen van het boek. In zijn analyse van de binnenlandse politiek besteedt Brook veel aandacht aan de figuur Kahane, de inmiddels vermoorde leider van de rechts- extremistische Kach-partij.

Afgaande op de index wordt Kahane op veertien bladzijden van het boek genoemd, de toenmalige leider van de Arbeiderspartij Peres op zestien bladzijden en de minister van defensie Rabin op negen bladzijden.

Soms leidt die hang naar het extreme tot merkwaardige resultaten. De meeste Israeli's, aldus Brook, eten straatvoedsel: pizza, falafel en shoarma; deze bewering zal wel voortvloeien uit het gebrek aan contact met normale Israelische gezinnen.