Geestelijk gestoorde Turkse zwerver verstoort 'Geest van Davos'

ATHENE, 13 april - De 34-jarige Kadir Cal, een geestelijk gestoorde vagebond die al jaren door de Istanbulse wijk Laleli zwierf, is er deze week in geslaagd grondige schade aan te richten aan wat er over was van de 'Geest van Davos', de toenadering tussen Grieken en Turken die voortvloeide uit de topontmoeting tussen de twee premiers Papandreou en Ozal in Davos, eind januari 1988.

Al enkele dagen had het Griekse reisgezelschap dat de orthodoxe Paasdagen doorbracht in Istanbul de in lompen gehulde man zien scharrelen rondom de twee autobussen, een bord tonend met een foto van hemzelf waaruit moest blijken dat hij eens in goede doen was geweest.

Hij droeg ook twee messen en een plastic fles met een vloeistof waarvan de toeristen dachten dat het wijn was. Hoewel hij niet bedelde, gaven sommigen hem aalmoezen.

Op de fatale morgen, toen de bus zou wegrijden voor een tocht naar de bazar, slipte hij als laatste binnen en beklom de trap die naar de bovenverdieping voerde. Daar sneed hij zijn fles stuk en stak hij de vloeibare brandstof die zich over trap en bovenverdieping had verspreid aan. Zelf brandend stond hij in de weg van degenen die in paniek naar beneden wilden. Er vielen 36 doden, onder wie de dader zelf.

Zou dit in Rome of Madrid zijn gebeurd, dan zou men van beide zijden hebben gesproken van een ellendig maar incidenteel drama. Nu het Griekse toeristen in Istanbul overkwam, is het eind zoek voor de Griekse pers waarin de meest wilde beschuldigingen en speculaties worden geuit. Herinnerd wordt ook nog aan een mysterieuze hotelbrand in dezelfde wijk in 1983, waarbij 18 Griekse toeristen, eveneens in de Paasperiode, omkwamen.

Aan Turkse zijde werd door brandweer, rechterlijke autoriteiten en pers wel heel lang vastgehouden aan de aanvankelijke theorie dat er sprake was van een explosie, verwekt door een gasinstallatie in het keukentje van de bus. Deze echter werkte met elektriciteit, en het optreden van de zwerver was bevestigd door een aantal overlevende getuigen.

Atheense dagbladen echter, op een na, wedijverden van het begin af in het toeschrijven van het drama aan de “haat van de Turken jegens de Grieken” en sommige spraken ook gisteren nog van een 'provocatie' die van boven zou zijn geinspireerd. Dit laatste is hoogst onwaarschijnlijk, daar Turkije alleen maar nadeel ondervindt van schade aan de toeristenstroom van Grieken naar het oostelijke buurland, sinds 'Davos' kwantitatief de tweede na die van de Duitsers.

Honderdduizenden Grieken trokken de laatste jaren naar Istanbul en andere Turkse steden, niet alleen om te pelgrimeren naar het Orthodoxe Patriarchaat en de Aya Sofia, de oude Byzantijnse hoofdkerk, maar ook om goedkope inkopen te doen.

Vanuit nationalistische en chauvinistische kringen in Griekenland werd deze toeristische uittocht bestookt als 'onvaderlandslievend', en het zijn ook deze kringen die nu aandringen op de afkondiging van een 'embargo' op het reizen naar Turkije. De Griekse regeringswoordvoerder hield gisteren wat dit betreft nog een slag om de arm, al was ook hij vol kritiek op de manier waarop de Turkse autoriteiten de toedracht van het drama hadden trachten te maskeren.