Er is veel veranderd in de Oosteuropese ...

Er is veel veranderd in de Oosteuropese schaakwereld en niet alles ten goede. Schaaktijdschriften zijn verdwenen doordat de subsidiestromen die hun bestaan mogelijk maakten zijn opgedroogd. Hier en daar verschijnt een nieuw tijdschrift van een dappere prive-ondernemer.

Misschien is het netto resultaat op den duur gunstig. De Oosteuropese bladen waren niet slecht, maar wel saai. Het Oostduitse Schach moet nu, gesteund door Westers kapitaal en nieuwe medewerkers, zelf zijn geld verdienen. Het is gemoderniseerd. Een beetje krampachtig, zoals dat vaker gaat met oude knarren. Niet-schakers worden uitgenodigd om een column te schrijven. Nieuwe vaste medewerkers willen zich onderscheiden door een frisse kritische blik. Jan Timman vatte Linares als een vakantietoernooi op, staat in het aprilnummer, geheel in strijd met de waarheid. De arme Uhlmann, die bijna twintig jaar geen Westerse toernooien mocht spelen, wordt nu aangevallen omdat hij zich aan te veel buitenlandse clubs als huurling aanbiedt. Nu ja, de goede wil om het blad wat levendiger te maken is in ieder geval aanwezig.Verslaggever Stefan Loffler ging voor Schach naar Brighton Beach, een stukje Brooklyn waar de voertaal Russisch is. Daar wonen Gata Kamsky en zijn vader Rustam. Ze vertellen hoeveel vijandschap ze ondervonden hebben sinds ze in 1989 tijdens het New York Open politiek asiel aanvroegen. De jonge Gata speelt een bandje af. Op zijn telefoonbeantwoorder heeft een anonieme vijand ingesproken: ''Je rating zal spoedig tot 2.000 dalen. Ik zal er voor zorgen dat je mislukt.''

Het is waar, de autochtone Amerikaanse schakers zijn soms onvriendelijk tegen de immigranten. Ze voelen hun bestaanszekerheid ondermijnd. Zo heb je een plaatsje in het Amerikaanse Olympiadeteam veroverd en dan komt er weer een Russische immigrant die zich in zijn vaderland vervolgd waant en het plaatsje is bezet. Het kan toch niet alleen daaraan liggen dat bijna alle Amerikaanse schakers een hekel aan de Kamsky's lijken te hebben. Niet zozeer aan schaker Gata, maar aan vader Rustam. Waar hij maar komt maakt hij ruzie. Bij het toernooi in Linares werd hem tenslotte de toegang tot de perskamer ontzegd.

Je krijgt bijna medelijden als je de catastrofaal onhandige manier ziet waarop Gata in het interview de vijandschap tegen hem verklaart.

Het is de schuld van de joden, die overal een vinger in de pap hebben. Ook de mensen die hem de Stamford-beurs voor jonge veelbelovende schakers onthielden waren joden. Terwijl het laster is dat hij antisemiet zou zijn, zijn stiefmoeder is joods en veel van zijn vrienden.

Het is niet duidelijk of het de mening van Gata of van vader Rustam is. Rustam spreekt geen Engels. Als Gata aan het woord is vertolkt hij zowel zijn eigen meningen als die van zijn vader en hij heeft wel eens gezegd dat daar geen verschil tussen is.

Toen Gata Kamsky vorig jaar afzag van deelneming aan de Olympiade, omdat hij niet aan het eerste bord van de Verenigde Staten was geplaatst, ging er gejuich op in de Amerikaanse ploeg. Ik denk niet dat Kamsky uitgenodigd is voor het toernooi dat vorige maand in San Francisco werd gespeeld.

Het was voor Amerika een bijzonder toernooi. Geen massaal Open, maar een klassiek uitnodigingstoernooi, met twaalf spelers.

Pan-Pacific-Tournament heette het, misschien omdat het in Californie mode is om te doen of alles wat in de wereld van belang is aan de kusten van de Stille Oceaan gebeurt. Er waren buiten Aziatische, Australische en Amerikaanse oceaniers toch ook drie Europese spelers uitgenodigd, Tal, Ftacnik en Zsuzsa Polgar. Het werd overtuigend gewonnen door de Filippijn Torre met 8 uit 11. De jonge Amerikaan Patrick Wolff werd tweede (7 punten) en Tal, die het volgens het verslag in Schachwoche kalm aan deed, werd gedeeld derde met 6 punten.

Zsuzsa Polgar kon na afloop verslag uitbrengen op Aruba, waar haar zusjes tegen Poloegajevski en Sosonko speelden. Ze had een voor haar doen rustig toernooi gespeeld, acht remises, twee nederlagen en een overwinning, maar die overwinning was wel spectaculair geweest.

Wit Zsuzsa Polgar-zwart Christiansen 1. d2-d4 Pg8-f6 2. Pg1-f3 e7-e6 3. e2-e3 c7-c5 4. Lf1-d3 b7-b6 5.

c2-c4 Deze zetvolgorde is een specialiteit van Zsuzsa Polgar. 5...Lc8-b7 6. Pb1-c3 c5xd4 7. e3xd4 Lf8-e7 8. 0-0 d7-d5 Veiliger is 8...d6 9. c4xd5 Pf6xd5 10. Pf3-e5 0-0 11. Dd1-g4 Pd5-f6 12. Dg4-h4 In deze stelling, die een jaar of tien geleden af en toe op het bord kwam, maar door de jeugd niet meer gekend wordt, moet zwart erg oppassen. Na 12...Pc6 13. Lg5 staat wit al gewonnen. In Ree-Browne, Wijk aan Zee 1981, volgde 13...Pxe5 (13...h6 14. Lxf6 Lxf6 15. De4, 13...g6 14. La6!) 14. Lxf6 Pxd3 15. Lxe7 en wit hoort te winnen, maar de boef bedroog me nog. De kritieke variant is 12...Pe4 13. Dh3 Dxd4 14. Lxe4 Lxe4 15. Pf3 Lxf3 16. Dxf3 Dd7 (16...Pa6 17. Db7) 17. Dxa8 Pc6 18. Dxf8+ 12...Pb8-d7 Na deze zet krijgt wit, zonder iets te hoeven offeren, een zeer sterke aanval. 13. Tf1-d1 Pf6-e4 14. Dh4-h3 Pd7-f6 15. d4-d5 Pe4xc3 16. b2xc3 Lb7xd5 17. Lc1-g5 g7-g6 Na 17...h6 volgt 18. Lxh6 gxh6 19. Dxh6 met geweldige aanval. 18. Dh3-h4 h7-h6 Een akelige noodmaatregel. Zwart kan niet wachten tot wit met 19. c4 de d-lijn open maakt. Wit slaat nu hard toe.

$schaak T++D+TK+ P+++LP++ +P++PSPP +++Ls+l+ +++++++d ++pl++++ p++++ppp t++t++k+ x 19. Ld3xg6 f7xg6 20. Dh4xh6 Pf6-h7 21. Dh6xg6+ Kg8-h8 22. Lg5xe7 Dd8xe7 23. c3-c4 De pointe van de combinatie. Wit had nog een stuk te goed. De loper kan niet wijken wegens 24. Td7, dus zwart blijft materiaal achter. 23...De7-h4 24. c4xd5 Dh4xf2+ 25. Kg1-h1 Tf8-f6 26.

Dg6-e4 e6xd5 27. De4xd5 Ta8-g8 28. h2-h3 Tf6-f5 29. Td1-f1 Wit geeft twee torens tegen de dame, meestal geen voordelige ruil, maar hier is het de eenvoudigste manier om te winnen. Door de onveilige positie van de koning kunnen de zwarte stukken niet tot samenspel komen en staat zwart machteloos tegen het oprukken van de witte vrijpionnnen.

29...Df2xf1+ 30. Ta1xf1 Tf5xf1+ 31. Kh1-h2 Tg8-g7 32. Dd5-d4 Tf1-f6 33. h3-h4 Kh8-g8 34. g2-g4 Ph7-f8 35. g4-g5 Tf6-e6 36. Pe5-g4 Tg7-e7 37. h4-h5 Pf8-d7 38. g5-g6 Pd7-e5 39. Pg4-h6+ Kg8-f8 40. Dd4-f4+ Kf8-e8 41. Ph6-f5 Pe5xg6 42. h5xg6 Te6xg6 43. Df4-b8+ Ke8-f7 44.

Pf5xe7 Kf7xe7 45. Db8xa7+ Ke7-d8 46. a2-a4 Kd8-c8 47. Kh2-h3 Tg6-c6 48. Kh3-g3 Tc6-c3+ 49. Kg3-f4 Tc3-b3 50. Kf4-e5 Zwart gaf op.