Van 'onze bijdrage' was elders niemand in de wereld onder de indruk; Wij hebben van Golfoorlog nog niets geleerd

Over de Tweede Golfoorlog zal nog lang worden nagepraat. Die was voer voor iedereen - zolang het duurde - en blijft vermoedelijk nog duurzaam krachtvoer voor echte deskundigen: Arabisten, volkenrechtgeleerden, diplomaten, vredesvorsers, en, uiteraard, militairen.

Het was een oorlog waarin de onmacht van diplomaten en de macht van militairen elkaar redelijk in balans hielden. Een oorlog ook waarin veel 'nieuws' viel te bespeuren: 'steelse' jachtvliegtuigen, 'margrietsnijders' en andere 'slimme' en minder slimme bommen, 'gigantische adders' om Saddams mijnen op te ruimen, 'brandende spuiters' en besmeurde aalscholvers. Bovendien was dat alles de klok rond live te aanschouwen: oorlog als videospel voor huis- en slaapkamerstrategen.

Een oorlog ook waar de wijze lessen van Carl von Clausewitz ter harte werden genomen en met voeten werden getreden. Een oorlog met een verrassend begin en een treurig slot. Een einde, verhaast door de ellendige aanblik van de Gotterdammerung van de turkey shoot op de Iraakse troepen in het mechanische knekelhuis in de al-Mutla pas, maar waardoor het doel van iedere oorlog: het bereiken van een betere vrede - vanuit ons gezichtspunt uiteraard - volledig uit het oog werd verloren.

Een oorlog waarin raketten wel, maar chemische wapens niet werden gebruikt; een oorlog die hachee maakte van Israels militaire doctrine, maar de 'verliezers' - de Palestijnen - deed juichen bij het aanzicht van de getroffen 'overwinnaars' van de Intifadah. Een oorlog bovendien, waarin 'bewezen' werd dat je met een maritieme blokkade geen landmogendheid op de knieen kunt krijgen en waarin het luchtwapen een glansrol vervulde, kennelijk omdat ook al 'bewezen' werd dat je, zonder tegenstand in de lucht, met luchtoperaties een tegenstander naar het pre-industriele tijdperk kunt bombarderen; alsof we dat niet allemaal eerder hadden kunnen bevroeden.

Het was een oorlog waarin de ene partij op een glorierijke overwinning uit was en de andere genoegen nam met een eervolle nederlaag: een nederlaag waarin hij nog voldoende troepen zou overhouden om zijn bevolking van het nut van deze 'moeder aller veldslagen' te kunnen overtuigen. Een gedenkwaardige oorlog dus, maar niet een waaruit, hoop ik, veel positieve strategische lessen zullen worden getrokken.

Een oorlog ook, waarin die mythologische Eurogeldvogel, de EMU, enige veren moest laten, maar die zijn tweelingbroer, de Europolivogel EPU, zozeer aangreep, dat hij als een kip zonder kop begon rond te rennen.

Het beest is nog niet bij zinnen, zoveel is wel duidelijk, getuige de voorstellen die op de laatste vergadering ter tafel kwamen. Maar daarover zal ik het niet hebben, oorlog is tenslotte een serieuze zaak en geen Eurofarce.

Belangrijker is dan ook op te merken dat de lessen van deze Tweede Golfoorlog nog niet zijn verwerkt, zeker niet in Nederland. Weliswaar pronkt menig politicus als een kalekutse hoen met de veren van 'onze bijdrage', maar daar is elders in de wereld niemand van onder de indruk. Of die bijdrage overeenkomt met de positie van ons land, vraagt niemand zich af en toch lijkt dat de maatstaf waaraan we heden ten dage, samen met anderen, en in welk forum dan ook, onze nationale belangen af moeten meten.

Niets van dit alles in de defensienota Herstructurering en Verkleining. Zelfs geen begin van een technische analyse: welk spul deed het en welk niet. Vermoedelijk hebben we die, gezien 'onze bijdrage', nog niet ontvangen - maar dat zou eigenlijk bij de discussie over deze nota aan de orde moeten komen. Ook de wijze van crisisbeheersing trouwens. Van het eenmansbeleid van de minister van economische zaken, het crisis management vanuit de vakantieplek, tot de volledige ploeg die nog geen F16 kon laten landen. Herstructurering is moeilijk, daarvoor moeten veel punten aan de orde komen: conversie bijvoorbeeld, economisch en sociaal. Want zeker nu vooral de advertenties van de Amerikaanse wapenfabrikanten het predikaat combat tested zullen sieren, ziet het er voor de medewerkers van de Nederlandse defensie-industrie niet rooskleurig uit. Ook niet voor de medewerkers van defensie zelf trouwens.

Gedwongen ontslagen zijn niet uitgesloten, zo heet het, maar dat lijkt een eufemisme. Herstructureren is moeilijk, verkleinen daarentegen niet en dat lijkt de essentie van deze nota. Het zal bijvoorbeeld geen moeite kosten onze strijdkrachten tot zodanige proporties te reduceren dat ze in Madurodam passen, zelfs nog voor de voorgenomen uitbreiding van dit miniatuurstadje. Dat brengt nog geld op ook en dat kunnen we dan gebruiken om anderen onze belangen te laten behartigen. Ik was er eerder al bang voor, maar nu weet ik het zeker: deze nota is zonde van het papier en zeker van de bomen die er voor moesten worden gekapt, of van het dubbeltje dat de gemeenten - of de abonnees van kranten - straks mogelijk voor de opruiming van de berg oud papier moeten gaan betalen. Wat een wereld.