Stakingen W.-Rusland opgeschort na belofte

MOSKOU, 12 APRIL. De stakingen in Wit-Rusland zijn opgeschort. Elders in de Sovjet-Unie maakt de stakingsbeweging geen aanstalten in te binden.

De acties in Wit-Rusland, de meest westelijk gelegen sovjet-republiek, werden gisteren opgeschort nadat vice-premier Stanislav Sjoesjkevitsj het actiecomite per schriftelijke verklaring had toegezegd dat de regering bereid is te onderhandelen over de eisen van de stakers. Die zijn materieel en politiek van aard. Behalve om betere prijscompensaties en afschaffing van de recent ingevoerde BTW gaat het de stakers ook om het aftreden van de Wit-Russische regering en van president Michail Gorbatsjov van de Unie alsmede de ontbinding van het parlement. Nikolaj Dementej, de 'president' van Wit-Rusland, heeft zich tot nu toe geheel buiten de onderhandelingen gehouden. Dementej is een communist die op de centrum-rechtse vleugel van de CPSU opereert.

Het voorlopige akkoord tussen de arbeiders en de regering werd gisteren bereikt na een dag die leek toe te groeien naar een steeds verdergaande confrontatie. In Minsk hadden tweehonderdduizend mensen het werk neergelegd, waaronder ook de veertigduizend werknemers van de tractorfabriek MTZ, toevallig het bedrijf waar president Gorbatsjov vorige maand op werkbezoek is geweest. Ook in andere Wit-Russische steden gingen arbeiders over tot stakingen of werden er actiecomite's opgericht. In Minsk zelf waren militaire eenheden samengetrokken om eventueel te kunnen ingrijpen.

In de rest van de Sovjet-Unie is er geen sprake van verzachting van de verhoudingen. Terwijl de stakingen in de Siberische en Oekraiense kolenmijnen gewoon doorgaan, heeft premier Valentin Pavlov aangekondigd dat er geen sprake van kan zijn dat de positie van de regering van president Gorbatsjov ter discussie komt. Over de eisen dat het staatshoofd en het kabinet-Pavlov moeten aftreden en het door centrum-rechtse communisten gedomineerde parlement moet worden ontbonden is “geen dialoog mogelijk”, aldus de premier gisteren.

Over de salariseisen is hij wel bereid te praten, zij het alleen als de mijnwerkers van hun kant instemmen met zijn voorwaarden dat loonsverhogingen slechts zullen worden geeffectueerd als de arbeidsproduktiviteit ook stijgt. Anders zullen het begrotingstekort en de monetaire verhoudingen verslechteren, aldus Pavlov.

De officiele vakbonden daarentegen, die zich in het defensief gedrongen voelen door de stakingen die zijn georganiseerd door vrije vakorganisaties, hebben zich gisteren eindelijk in het conflict gemengd. Een plenum van de federatieraad kwam bijeen om zich te buigen over de onrust. Volgens vakbondsvoorzitter Vladimir Sjtsjerbakov moeten de prijsstijgingen van 2 april onmiddellijk met hogere toelagen dan tot nu toe gecompenseerd worden: van zeventig procent langzaam oplopend tot honderd procent. Bovendien de vijf procent BTW worden afgeschaft.

    • Hubert Smeets