Nu consultaties in V-raad over 'toevluchtsoorden'

NEW YORK- WASHINGTON, 12 april - Op Brits initiatief beginnen vandaag consultaties in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties over de instelling van VN-toevluchtsoorden voor vluchtelingen in het noorden en het zuiden van Irak.

Irak heeft laten doorschemeren mogelijk te zullen meewerken aan VN-bescherming voor de vluchtelingen.

Of er inderdaad een resolutie tot stand zal komen is onduidelijk. Uit uitspraken van de Britse VN-ambasadeur Sir David Hannay valt op te maken dat het eerder de bedoeling is iets achter de hand te hebben voor het geval Irak weigert mee te werken aan hulpinspanningen voor de honderdduizenden vluchtelingen aan de grenzen van Iran en Turkije.

Hannay zei dat de Veiligheidsraad gereed moet zijn om in actie te komen als Irak niet meewerkt aan de VN-missie onder leiding van de Belg Erik Suy, die dezer dagen in Irak arriveert, “of de vervolging tegen de Koerden hervat”.

De Britten hopen dat de 'toevluchtsoorden' tot stand kunnen komen in het verlengde van de VN-missie in Irak. Hannay zei dat het doel ervan is de situatie te stabiliseren en “de mensen in staat te stellen zorgvuldig te overwegen of ze kunnen teruggaan naar hun steden en dorpen” en hun medische en voedselhulp te bieden.

Daarmee begonnen de toevluchtsoorden te lijken op vluchtelingenkampen en had Hannay zich al ver verwijderd van het oorspronkelijke idee van de Britse premier John Major voor formele 'enclaves' in Irak, die eventueel ook steden zouden kunnen omvatten en die desnoods gewapenderhand door een VN-macht zou worden afgedwongen. Irak heeft zich met kracht tegen dit idee verzet. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Javier Perez de Cuellar, zei gisteren tegen de Britse onderminister van buitenlandse zaken, Lynda Chalker, dat voor de instelling van toevluchtsoorden Iraakse instemming onontbeerlijk is. Hij zei overigens ook dat Suys missie geen onderzoek zal instellen naar de mogelijkheid van toevluchtsoorden.

De Iraakse VN-ambassadeur, Amir al-Anbari, herhaalde gisteren dat Irak zich verzet tegen elke eenzijdig opgelegde beslissing om VN-troepen naar het noorden van Irak te sturen om de Koerden te beschermen, omdat dat een schending zou betekenen van Iraks soevereiniteit. Maar in een vraaggesprek op de Amerikaanse televisie voegde hij eraan toe : “Misschien is het wel mogelijk met instemming”. Zo'n aanwezigheid van VN-troepen zou volgens hem de Koerden mogelijk “psychologische”

hulp verschaffen. Hij ontkende overigens dat die door Iraakse regeringstroepen worden afgeslacht. Irak heeft Westerse verslaggevers gisteren daarentegen in Sulaymaniyah een graf getoond wat het betitelde als een massagraf van door rebellen afgeslachte militairen en regeringsfunctionarissen.

Ook de Amerikaanse president Bush liet gisteren blijken niets te zien in het idee van een formele enclave. In plaats daarvan vestigde hij de aandacht op wat hij beschreef als de “grootste hulpinspanning in de moderne militaire geschiedenis”, operatie Verschaf Troost. Zijn woordvoerder zei later dat deze operatie in de komende 30 dagen ongeveer 700.000 mensen moet voeden en kleden en onderdak moet bieden en dat Bush opdracht had gegeven geen moeite te sparen om de vluchtelingen te helpen.

Bush ontkende met kracht dat er sprake is van meningsverschillen tussen hem en premier Major over de aanpak van het vluchtelingenprobleem. Daarbij suggereerde hij dat de Koerden al een feitelijk toevluchtsoord in het noorden van Irak hebben, zonder formele maatregel van de VN, na de Amerikaanse waarschuwing aan Bagdad de hulpinspanningen ter plaatse niet te hinderen.

De VN lieten gisteren weten bijna 600 miljoen dollar nodig te hebben om de Iraakse vluchtelingen en ook de burgers in Irak de nodige hulp te bieden. Een Turkse minister kritiseerde gisteren het Westen, dat wel bezorgd is over de vluchtelingencrisis, maar de oorzaak - Saddam Husseins politiek van “uitroeiing en gedwongen uittocht” - negeert.

Volgens minister van staat Kamran Inan “was er op sommige plaatsen een gedwongen exodus en op andere plaatsen uitroeiing om hen te dwingen te vluchten, tegen alle internationale rechtsregels in”.

(Reuter, AFP, AP)