Bulgarije keert nu al weer terug naar de verleden tijd

In Bulgarije staat de sociale vrede op de tocht - alweer. Anderhalf jaar na de val van het socialisme en drie maanden nadat de ex-communisten en de oppositie na vele ruzies, demonstraties en pleinbezettingen eindelijk samen gingen regeren - brommend, dat wel - dreigt de samenwerking weer stuk te lopen.

President Zjelev luidde vorige week de noodklok: de Bulgaren, zei hij, hebben de eerste horde genomen maar lopen bij de tweede vast. Het parlement werkt te langzaam, wetten over privatisering, economische concurrentie, buitenlandse investeringen en het nieuwe belastingsysteem laten op zich wachten, net als de hervormingen binnen cruciale ministeries.

Die vertraging is vooral te wijten aan de permanente animositeit tussen de twee grote kampen. Centraal daarbij staat de datum van de volgende verkiezingen. In december werd mei als datum afgesproken - een jaar nadat de socialistische (ex-communistische) partij een absolute meerderheid in het parlement behaalde. Maar al kort na die afspraak begonnen die ex-communisten de zaak te traineren en voor verkiezingen in mei is het inmiddels al te laat.

De voormalige democratische oppositie, de Unie van Democratische Krachten (SDS), wil ze nu in juni; het nieuwe parlement zou vervolgens moeten praten over een nieuwe grondwet. De socialistische BSP heeft begrijpelijkerwijs minder haast. Zij wil eerst een nieuwe grondwet en pas verkiezingen in de herfst, met als argument dat hervormingen en een verkiezingscampagne slecht samengaan.

Zowel het uitstel van de verkiezingen als het plan, het huidige parlement met zijn BSP-meerderheid over de nieuwe grondwet te laten beslissen, is voor de SDS onaanvaardbaar; zij heeft al aangekondigd het parlement te zullen boycotten en deze week zijn de aanhangers van de SDS alweer massaal de straat opgegaan.

Zo keert Bulgarije terug naar het verleden: ook vorig jaar heeft de SDS - toen nog oppositie, nu partner van de BSP in de coalitieregering van premier Dimitar Popov - het parlement geruime tijd geboycot en ook toen heeft ze de ex-communisten met langdurige demonstraties op de knieen gedwongen.

Het conflict over de verkiezingen zou de regering-Popov en daarmee diens hervormingskoers wel eens fataal kunnen worden. Het politieke debat herinnert in elk geval nergens meer aan de voorzichtige toenadering tussen beide kampen waarvan eind vorig jaar nog sprake was.

Zo vegen kopstukken van SDS en BSP elkaar voortdurend de mantel uit over zaken als schuld en boete en over gebroken beloften, want per slot had de BSP ingestemd met verkiezingen in mei. Petar Dertljev, leider van de sociaal-democraten, fulmineert op zijn partijcongres over de BSP-leiders die in het verleden het land hebben geplunderd en hun geld naar het buitenland hebben overgebracht en het nu na witwassing terughalen.

De BSP wijst fijntjes op de bevindingen van een parlementscommissie als zouden 28 parlementariers, in meerderheid lid van de SDS-fractie, vroeger met de geheime politie van het vorige regime hebben samengewerkt, en de SDS roept dan weer dat veel BSP-parlementariers dat ook hebben gedaan, maar dat hun kompanen in de dienst hun dossiers op tijd hebben vernietigd. De BSP maakt tevreden melding van Sovjet-bezwaren tegen de processen tegen kopstukken van het gevallen bewind, waarop de SDS boos protesteert dat die bezwaren neerkomen op “een cynische belediging van miljoenen Bulgaren, die, nadat hun leven is verwoest door decennia van communistische dictatuur, de wet ter hand nemen bij het zoeken naar een morele remedie tegen het leed en de vernederingen”.

En intussen stagneert de besluitvorming. Intussen verkommert de economie, blijven wetsvoorstellen liggen en verelendet de bevolking.

Intussen - zo melden Bulgaarse media - verkopen Bulgaren bloed en zelfs beenmerg in Duitsland om van de opbrengst een tweedehandsauto te kopen en krijgen artsen mensen aan de lijn die vragen of het veilig is een liter bloed ineens af te staan. “De prijs van de Mercedes die uw pad kruist is zeer hoog geweest,” aldus het blad Svoboden Narod. In diverse delen van Bulgarije wordt - schreef het blad Demokratsija - als gevolg van de “tragische” hygienische omstandigheden een toename van polio en een “explosie” van mazelen geregistreerd.

Bulgarije is nog lang niet van zijn verleden af. Binnen de BSP grijpt men elke mogelijkheid aan te voorkomen macht te delen (laat staan af te staan) als dat te vermijden valt. De Bulgaren worden steeds meer het slachtoffer van de 'vergissing' van vorig jaar, toen ze de ex-communisten aan een absolute meerderheid in het parlement hielpen.

Volgens de jongste opiniepeilingen wordt dat door menigeen ook beseft: bij verkiezingen zou de SDS nu 36 tot 38 procent krijgen, de BSP 32 procent.