Schimmel in pinda's of hepatitis geven leverkanker

In Azie en zuidelijk Afrika komt veel leverkanker voor in gebieden waar pinda's worden gegeten. Daarop groeit soms een schimmel die het gif aflatoxine B1 uitscheidt. Van aflatoxine B1 is bekend dat het in het DNA de base guanine in thymine kan veranderen, een mogelijk mechanisme voor carcinogene mutatie.

Bij twee onderzoeken van kankergezwellen van patienten in Zuid-Afrika en China is nu gevonden dat een gen in de meeste gevallen maar op een plaats in de DNA-volgorde is gemuteerd (Nature 4 april). Het gaat om het p-53-gen, een gen dat normaal wildgroei voorkomt, maar dat na mutatie long-, slokdarm-, blaas-, darm- en borstkanker kan veroorzaken. Het is voor het eerst dat in een bepaald stukje DNA een niet-erfelijke kanker door een genmutatie veroorzaakt wordt. Mutaties in het p-53-gen bij longkanker bijvoorbeeld komen wel op zestien plaatsen in het gen voor.

De gevonden mutatie is een verandering van een guanine (G) of van een cytosine (C) in thymine . Beide veranderingen hebben tot gevolg dat in het eiwit dat op basis van het p-53-gen wordt gemaakt een aminozuur arginine door een serine wordt vervangen.

Waarom die ene mutatie zoveel voorkomt is nog onduidelijk. Het zou kunnen zijn dat aflatoxine precies op een plaats op het DNA aangrijpt en daar een mutatie veroorzaakt die kanker veroorzaakt. Maar de onderzoekers geloven toch niet dat dat het geval is. Ze denken dat aflatoxine verschillende mutaties veroorzaakt, maar dat die ene een eiwit oplevert dat in interactie met een ander agens selectief de wildgroei van levercellen bevordert.

Die andere hoofdrolspeler zou het hepatitis-B-virus kunnen zijn. In patienten die een hepatitis-infectie hebben doorgemaakt zou een eiwit van het hepatitisvirus een interactie met het gemuteerde p-53-gen kunnen hebben die gunstig is voor de ontwikkeling van leverkanker. In de gebieden in China en Zuid-Afrika waar de mutatie werd gevonden is behalve aflatoxine ook het hepatitis-B-virus een risicofactor voor leverkanker. Van de tien onderzochte Zuidafrikaanse patienten hadden er acht een hepatitis-B-infectie doorgemaakt.