Onderzoeksmissie EZ volgende week in Z-Afrika

KAAPSTAD, 12 APRIL. De Nederlandse regering lijkt haast te willen maken met de normalisering van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Zuid-Afrika.

De ambtelijke “factfinding missie” die volgens eerdere berichten van het ministerie van economische zaken in Den Haag “nog dit jaar”

Zuid-Afrika zou aandoen - de eerste sinds lange tijd - blijkt al volgende week voor een veertiendaags bezoek aan Johannesburg aan te komen.

De delegatie zal bestaan uit twee ambtenaren van het ministerie van economische zaken en een ambtenaar van het ministerie van landbouw, zo heeft een woordvoerder van de Nederlandse ambassade in Kaapstad bevestigd. Het is de bedoeling dat de delegatie de weg effent voor een grote Nederlandse handelsmissie naar Zuid-Afrika.

De missie is het regelrecht uitvloeisel van het Tweede-Kamerdebat enkele weken geleden, waarin werd besloten de als gevolg van de Nederlandse kritiek op apartheid zo verslechterde handelsbetrekkingen weer aan te halen en het wetsvoorstel dat investeringen in Zuid-Afrika moest verbieden in te trekken.

De Nederlanders zijn niet de eersten die het tot voor kort zo verguisde Zuid-Afrika met een bezoek vereren. Zo hebben bijvoorbeeld Belgie, Frankrijk en Italie hun eerste handelsmissies naar Zuid-Afrika er al op zitten. En de grootste Japanse ondernemingsorganisatie, Keidanren, stuurt nog deze maand een delegatie naar Johannesburg.

Dat Zuid-Afrika er veel aan gelegen is om de buitenlandse investeerders te paaien, moge alleen al blijken uit het feit dat staatspresident De Klerk tot nog toe zo goed als elke buitenlandse missie hoogst persoonlijk zelf heeft ontvangen.

De frustraties over het jarenlange isolement van Zuid-Afrika lopen soms hoog op. De regering scherpt veelal het minste geringste bericht aan om te laten zien dat het tij keert en dat buitenlanders weer zaken willen doen met dit land. De sterk van staatswege gestuurde radionieuwsdienst opende enkele dagen geleden haar uitzending van zes uur 's middags met de mededeling dat het Canadese Financiele Dagblad in zijn hoofdcommentaar kritiek had op het anti-apartheidsbeleid van de Canadese regering en dat het blad opriep tot beeindiging van de sancties tegen Zuid-Afrika.

Het hervormingsbeleid van De Klerk leidt ertoe dat steeds meer landen hun relaties met Zuid-Afrika willen normaliseren. Zelfs de Amerikanen, die verregaande strafmaatregelen tegen Zuid-Afrika in wetten hebben vastgelegd, neigen ertoe de sancties te versoepelen nu De Klerk heeft aangekondigd de laatste apartheidswetten nog deze zomer definitief in te trekken, zo blijkt uit uitlatingen van een Amerikaanse onderminister van buitenlandse zaken die vorige week in Kaapstad op bezoek was.

Tegelijkertijd echter bestaat een toenemende zorg over het aanhoudende geweld in de zwarte woonoorden, sociale onrust en bloedige botsingen die volgens het blanke establishment buitenlandse investeerders ervan zullen weerhouden opnieuw in Zuid-Afrika actief te worden - de mogelijke opheffing van de sancties ten spijt.

Bij gewelddadigheden in zwarte woonoorden kwamen vorig jaar ongeveer drieduizend mensen om het leven. Voor de eerste maanden van dit jaar wordt het aantal op meer dan vijfhonderd geschat.

Dr. Chris Stals, de president van de Zuidafrikaanse Centrale Bank, is zeer verontrust over de recente ontwikkelingen. Het aanhoudende geweld, de arbeidsonrust, de politieke onzekerheden die verband houden met de onderhandelingen tussen regering en het ANC, en de internationale sancties tegen Zuid-Afrika, vormen volgens Stals een ernstige bedreiging voor het zo noodzakelijk economisch herstel van het land. De groei van het bruto nationaal produkt was vorig jaar een procent negatief. Voor dit jaar wordt er rekening gehouden met nulgroei.