Major maakt zich sterk voor zijn Koerdische plan

WASHINGTON- LONDEN, 11 april - Groot-Brittannie heeft gisteren zijn inspanningen opgevoerd om een plan voor een veiligheidszone voor Koerdische vluchtelingen in het noorden van Irak aanvaard te krijgen. De VS handhaafden echter hun bedenkingen, hoewel een Britse functionaris anders aangaf. Ook een leidende Europeaan leek afstand te nemen van het plan, dat maandag door de EG werd gesteund.

De Britse premier John Major zei gisteren dat hij van plan was zich hard in te zetten voor het plan. In het kader daarvan stuurde hij boodschappen aan onder anderen Sovjet-president Gorbatsjov en de Chinese premier Li Peng en had hij een 20 minuten durend telefoongesprek met de Amerikaanse president Bush. Na afloop zei een hoge Britse regeringsfunctionaris dat “,de president en de premier het volledig eens waren over het voorstel voor toevluchtsoorden voor vluchtelingen in het noorden van Irak”. Hij zei dat de twee mannen het ook eens waren om via de Verenigde Naties te handelen als Iraakse regeringstroepen tussenbeide kwamen bij operaties van internationale hulporganisaties. Irak heeft eerder fel verzet aangetekend tegen de vestiging van een veiligheidszone.

Maar Bush' woordvoerder Marlin Fitzwater ontkende later dat beide leiders het eens waren geworden. “Ze zijn het eens over het algemene probleem” en “ze zijn het eens dat er een regeling moet worden getroffen voor een plaats voor de vluchtelingen, maar ze hebben nog geen consensus bereikt of een akkoord over wat zo'n regeling zou moeten zijn”, zei Fitzwater. Hij zei dat Washington “een aantal problemen” heeft met de instelling van enclaves voor de Koerden onder supervisie van de Verenigde Naties.

Van de andere permanente leden van de Veiligheidsraad hebben ook China en de Sovjet-Unie problemen met het Britse plan, waarvan de bijzonderheden overigens nog steeds niet duidelijk zijn. De Sovjet-minister van buitenlandse zaken, Aleksandr Bessmertnych, zei gisteren de inspanningen te steunen om het probleem op te lossen van de honderdduizenden, misschien miljoenen Koerden die naar de Turkse en Iraanse grenzen vluchten voor het Iraakse regeringsleger. Maar “deze inspanningen of een oplossing mogen niet tussenbeide komen in de interne aangelegenheden van een land”, zei hij.

De Fransman Jacques Delors, voorzitter van de Europese Commissie, leek gisteren enige afstand te nemen van het Britse plan toen hij uitlegde dat de Europeanen de voorkeur geven aan een VN-aanwezigheid in Noord-Irak in de vorm van een humanitair hulpprogramma voor lange termijn boven een door de VN beschermde enclave voor Koerden. Hij zei dat na een bijeenkomst in New York met de secretaris-generaal van de VN, Javier Perez de Cuellar, die zich zelf tot dusverre ook tamelijk lauw tegenover het plan heeft opgesteld. Delors en zijn metgezel, de Luxemburgse premier en voorzitter van de EG-raad van regeringsleiders Jacques Santer, ontmoeten vandaag in Washington president Bush.

In Iran, waar met name de radicale pers gisteren fel te keer ging tegen het idee van een veiligheidszone, zei minister van buitenlandse zaken Ali Akbar Velayati later dat het Britse plan meer steun kan krijgen als de VN het voortouw nemen. Bovendien zou niet alleen “een veilige omgeving” moeten worden gecreeerd voor de Koerden in het noorden, maar ook voor de shi'ieten in het zuiden.

Velayati herhaalde dat de vluchtelingen, van wie er al bijna een miljoen in Iran zijn aangekomen (naast 300.000 tot 400.000 in Turkije), een groot probleem voor Teheran vormen. Hij klaagde erover dat internationale hulporganisaties en “rijke landen” tot dusverre beperkte hulp hebben gestuurd. Verreweg de meeste hulp gaat naar Turkije. (Reuter, AP, AFP)