Hoog spel Groninger Don Juan van de kunst

ROTTERDAM, 11 april - Directeur Frans Haks van het Groninger Museum heeft zelf mede aangestuurd op de crisis die begin deze week ontstaan is tussen hem en zijn bestuur.

Haks wil hom of kuit, nu het moment nadert dat er definitieve beslissingen genomen moeten worden over wat er in het nieuwe Groninger Museum gaat gebeuren. Wil men een voortzetting van het beleid van Haks, met een accent op internationaal de aandacht trekkende on-orthodoxe kunst en vormgevingsexposities? Of wil men een kalmer, meer regionaal aansprekend museum met een sterker accent op kunst uit de regio en kunstnijverheid uit de streek?

Het bestuur neigt naar de laatste oplossing. In verband met de aanstaande nieuwbouw van het museum wil het bestuur naast Haks een directeur middelen op gelijkwaardige basis benoemen en de conservatoren op sommige terreinen meer zeggenschap geven. Haks heeft er geen misverstand over laten bestaan dat hij dat niet wil. Volgens het bestuur heeft Haks, die Groningen momenteel vertegenwoordigt in Parijs en Milaan, ten onrechte de indruk dat zijn macht wordt ingeperkt.

De weerstand in Groningen tegen Haks' voorkeur voor moderne kunst heeft een lange traditie. Al bij zijn benoeming in 1978 was het bestuur eigenlijk geporteerd voor een minder nieuwlichterige directeurskandidaat. Haks stond nummer twee op de lijst, maar kreeg de baan dank zij druk van de toenmalige Groninger wethouder Max van den Berg.

Tussen bestuur en conservatoren die zich tekort gedaan voelden, is een hechte band gegroeid. Tijdens de voorbereidingen van het nieuwe museum werden die banden zo hecht, dat Haks het gevoel kreeg dat conservatoren achter zijn rug om met bestuursleden de inrichting van het paviljoen voor kunstnijverheid gingen regelen. Haks heeft, zegt hij, toen gevraagd om duidelijker afgebakende bevoegdheden.

Het gevolg is de nu gepresenteerde bestuursnota Goudvissen in de Zwaaikom, die zowel Haks als de conservatoren een beetje tevreden moet stellen. Maar Haks wil geen compromis. Hij heeft door zijn eigenzinnige expositiebeleid “Groningen op de wereldkaart gebracht”, zoals de Groninger wethouder culturele zaken Ypke Gietema het uitdrukte.

Haks speelt hoog spel. Hij wil nu dat de gemeentelijke politici, die zich koesterden in de internationale uitstraling van Haks' beleid, zijn kant kiezen. Hij heeft zichzelf een 'Kunst-Don Juan' genoemd, die zich steeds door nieuwe kunst wil laten veroveren. Dat wil hij blijven. “Zo niet, dan kunnen ze me net zo goed directeur van het Drents Museum maken,” zegt hij.

Het is nog maar de vraag of de Groninger politici zo onvoorwaardelijk Haks' kant zullen kiezen. Er zijn nog veel onzekerheden. Het verzet, zowel binnen als buiten het museum, tegen Haks en het nieuwe museum is groot. Financieellijkt het nieuwe museum, een geesteskind van Haks en de Italiaanse ontwerper Mendini, ook nog een avontuur ondanks de gift van de Gasunie van 25 miljoen gulden.

Terwijl driftig aan Haks' stoelpoten wordt gezaagd, gaat hij door Groningen 'op de wereldkaart' te zetten. Op de meubelbeurs in Milaan presenteert hij met Mendini dit weekeinde een eet- en kantoorstoel genaamd Groningen, die Mendini als hommage aan de stad en bestuurderen ontwierp.

    • Paul Steenhuis