De aarzelende opmars van de aardgasauto; De voordelen van aardgas boven LPG als brandstof voor auto's zijn geringer dan de nadelen

Of de aardgasauto het in Nederland echt gaat maken is voorlopig nog een open vraag, maar aan de gasbedrijven zal het niet liggen. Een recent berichtje van het langzaam oprukkende aardgasauto-front: de Veluwse Nutsbedrijven hebben twee Volkswagen bestelbussen met aardgasinstallatie en katalysator in gebruik genomen.

Achterin de wagen liggen twee gascilinders die de auto een actieradius van 250 km geven. De auto werd omgebouwd door Necam in Amersfoort, een fabrikant van LPG- (autogas-)systemen. LPG en aardgas hebben als autobrandstof namelijk het een en ander gemeen. Wanneer een benzinemotor op LPG (Liquefied Petroleum Gas, een mengsel van propaan en butaan) wordt omgebouwd zijn de voornaamste ingrepen de montage van een gastank en de installatie van een verdamper-drukregelaar. In dat laatste instrument wordt de LPG in een of meer trappen van de rond de zeven bar schommelende druk in de tank tot ongeveer 1 bar teruggeregeld (waarbij de LPG van vloeibare weer naar gasvormige toestand overgaat). Vervolgens wordt het gas in het inlaatkanaal gespoten, waarna het in de motor verbrand wordt, op precies dezelfde manier als een benzine-luchtmengsel. Alle auto's die op LPG zijn omgebouwd kunnen door middel van een schakelaar op het dashboard ook weer naar benzine terugschakelen: het dual fuel-principe.

Bij een auto die op aardgas (voor het grootste deel bestaand uit methaan) wordt omgebouwd gebeurt eigenlijk hetzelfde - het belangrijkste verschil is dat aardgas niet in vloeibare, maar in samengeperste vorm wordt opgeslagen. In vloeibare vorm kan in principe ook, maar dan moet de temperatuur van het gas in een soort thermosfles op -160 C worden gehouden, de druk bedraagt dan ongeveer 7 bar. Als de temperatuur echter ook maar iets zou oplopen, wordt de druk ontoelaatbaar hoog. Om deze redenen gaat men dus aan vloeibaar aardgas voorbij en kiest men voor opslag in gecomprimeerde vorm: CNG (van Compressed Natural Gas). In een standaard gascilinder van 60 liter inhoud kan men bij 200 bar (de maximaal toegestane druk) zo'n 15 kubieke meter aardgas samenpersen. Voor de verdamper-drukregelaar kan een aangepast LPG-type worden gebruikt, het verschil is dat er meer gereduceerd moet worden (van 200 naar 1 bar) en dat de verdamp-fase kan worden overgeslagen.

In de verbrandingsruimte gedraagt het aardgas zich net als LPG - zij het dan dat de klopvastheid nog iets beter is. Als men zou afzien van het dual-fuel beginsel, dus van de eis dat de auto ook nog op benzine moet kunnen rijden, zou men de compressieverhouding van de motor flink kunnen verhogen - en daarmee het rendement. Maar net als bij LPG willen de meeste mensen die uitwijkmogelijkheid naar benzine niet missen. Bij bussen die op aardgas worden omgebouwd ligt de zaak ingewikkelder. Daar zit standaard een dieselmotor in en om die voor aardgas geschikt te maken moeten er nogal wat ingrepen worden gepleegd - er moeten bougies in komen, om maar iets te noemen. Het resultaat is echter spectaculair: in plaats van een stinkende en lawaai ige diesel een schone en stille aardgasmotor.

THUISBASIS

De verbrandingswaarde van een kubieke meter aardgas is ongeveer gelijk aan die van een liter benzine. Met twee tanks in een personenauto rijdt men dus 300 kilometer. De Veluwse Volkswagenbusjes rijden 250 km met twee tanks en moeten dan terugkeren naar de thuisbasis om weer bijgetankt te worden. En daar zit hem ook voorlopig de beperking, want gezien het geringe aantal mogelijkheden om aardgas te tanken is aardgas voorlopig alleen weggelegd voor fleetowners, voor auto's die overdag hun routes rijden en 's avonds weer naar huis gaan: serviceauto's bijvoorbeeld, en stadsbussen. Er zijn in Nederland nu acht tankmogelijkheden - alle op het terrein van gas- en nutsbedrijven en alle bestemd voor de eigen vloot. Particulieren zijn er niet welkom.

Het alternatief dat het Gasbedrijf Kop van Noord-Holland in februari lanceerde kan in die situatie misschien verandering brengen: het thuisvulstation. Het is een klein wit kastje, formaat kampeerijskast, dat buiten moet worden gezet. In het kastje zit een compressor die het aardgas uit het net samenperst en de gasfles in de auto tot 200 atmosfeer kan oppompen. Daar gaat zo'n vijf uur overheen, en gecombineerd met de geringe actieradius betekent dat wel dat de auto eigenlijk elke nacht moet worden bijgetankt. Het thuisvulstation kost zo'n (f) 7500,-, maar kan ook voor (f) 75 per maand gehuurd worden van het gasbedrijf. Het leuke is natuurlijk dat je nooit meer naar een tankstation hoeft te rijden, maar goedkoop is zo'n vulstation niet en je moet wel in een eensgezinswoning wonen. Het gasbedrijf verwacht dat de prijs bij voldoende afname tot de helft moet kunnen zakken.

Dezelfde kip-en-ei-problematiek doet zich voor bij de gastanks. De gebruikelijke aardgastank weegt leeg zo'n zestig kilo en bij twee van die dingen wordt het totaalgewicht van de auto behoorlijk verhoogd.

Niet alleen voor het brandstofverbruik en de rij-eigenschappen, maar ook voor de wegenbelasting heeft dat zijn consequenties. Gastanks kunnen echter ook gedeeltelijk van kunststof worden gemaakt. De RDM in Rotterdam is er al behoorlijk ver mee. Om een alumininium of stalen liner wordt dan in kunsthars gedrenkt vezelmateriaal gewikkeld. De RDM heeft op deze wijze al cilinders met een diameter van 40 cm gemaakt en schat dat er een gewichtsbesparing van ongeveer 50% mogelijk is. Toch heeft het bedrijf de verdere ontwikkeling eind vorig jaar bevroren.

'We zullen toch eerst wat meer over de markt moeten weten', zegt P.F. Stuyvenberg van marketing en innovatie. 'Ook over de eisen waaraan de tanks zullen moeten voldoen is nog weinig bekend. We kunnen ons wel richten op een tank die 200 bar mag hebben, maar als straks 300 bar zou worden toegestaan, kunnen we opnieuw beginnen.'

Voorlopig is het vooral ons dichte LPG-net dat de aardgasauto in zijn opmars tegenhoudt: in Nederland kan men op 2600 plaatsen LPG tanken en een standaard LPG-tank verschaft een actieradius die niet voor die van een benzinetank onderdoet. De voordelen van aardgas zinken daarbij voorlopig in het niet. Schoner dan LPG is aardgas niet. Integendeel: in de uitlaatgassen bevindt zich ook wat onverbrand methaan en dat kan niet zo eenvoudig door een katalysator onschadelijk worden gemaakt.

Methaan levert een flinke bijdrage aan het broeikaseffect - veel meer dan CO. Daar staat wel weer tegenover dat bij de winning van aardgas minder CO vrijkomt dan bij de winnining van LPG.

Eigenlijk is het enige dat voor aardgas pleit de veel stabielere prijs: terwijl de afgelopen maanden de LPG-prijs bijna verdubbelde, bleef het aardgas op precies hetzelfde niveau.

foto: Volkswagen Transporter met twee aardgasflessen

foto: Aardgasauto met thuisvulstation

Verder zijn huizen door daling van rente en onroerend goed-prijzen op hun meest betaalbare niveau in veertien jaar, zegt David Hale, econoom van Kemper Financial in Chicago. Dat zou de huizenmarkt weer nieuwe impulsen kunnen geven. Een verrassend rapport van Dun en Bradstreet toont dat bedrijven en aannemers de komende drie maanden een scherpe stijging van bestellingen en produktie voorzien.