VS nemen afstand van plan voor veiligheidszone

WASHINGTON- ANKARA, 10 april - De Amerikaanse regering staat op zijn minst gereserveerd tegenover de instelling van een veiligheidszone in Noord-Irak onder controle van de Verenigde Naties voor de honderdduizenden Koerdische vluchtelingen.

De Turkse autoriteiten deden gisteren juist weer een oproep tot de instelling van zo'n zone. Een Turkse krant meldde dat er zich Turkse militairen op Iraaks grondgebied bevinden ter bescherming van de vluchtelingen.

Het bericht in de krant Gunaydin, die generaal Kamil Basar aanhaalde, de commandant van een brigade in de grensprovincie Hakkari, zou betekenen dat er feitelijk al een soort veiligheidszone voor de met name Koerdische vluchtelingen in Noord-Irak is ingesteld. Generaal Basar zei niet hoeveel Turkse militairen er op Iraaks grondgebied zijn, wel dat “de Turkse soldaten alleen zijn waar de vluchtelingen zijn”, wat echter ruim kan worden geinterpreteerd. Ze hebben tot taak “de veiligheid van de vluchtelingen te garanderen”.

President Turgut Ozal, die als eerste met het idee van een veiligheidszone kwam, bood vorige week ook Turkse troepen aan voor een VN-vredesmacht die een zone zou moeten beschermen. De Turkse premier Yildirim Akbulut deed gisteren een dringend beroep op de wereldgemeenschap bij te dragen tot de vorming van wat hij een bufferzone noemde, waar de vluchtelingen hulp kan worden geboden en waar hun veiligheid wordt gewaarborgd. Binnen de Turkse grenzen zijn al circa 300.000 vluchtelingen, daarbuiten nog eens honderdduizenden.

Iran verwacht tegen het eind van de week een miljoen vluchtelingen, hieronder ook shi'ieten, te herbergen.

Maar de vorming van een VN-zone - zoals die twee dagen geleden werd geformuleerd door de Britse premier John Major en werd gesteund door de leiders van de Europese Gemeenschap - lijkt intussen ten minste op de lange baan te zijn geschoven. Een hoge functionaris van het Witte Huis zei dat het plan “nergens toe leidt”. De woordvoerder van het Witte Huis, Marlin Fitzwater, zei dat het “enige verdienste heeft in termen van een mogelijke oplossing of een mogelijke deeloplossing”.

Hij voegde eraan toe dat president Bush “ernstige bedenkingen” ertegen koesterde. Daarbij erkende hij dat het voorstel in strijd kan zijn met het Amerikaanse doel om te verzekeren dat Irak een eenheidsstaat blijft en niet wordt opgedeeld in verschillende, etnisch getinte staten.

Pag. 6:

“Maar op dit punt heeft onze regering, en ik geloof niemand, een definitieve mening of we al dan niet ermee door willen gaan.”

Ook de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Javier Perez de Cuellar, toonde zich gisteren niet enthousiast over het idee. De man die hij benoemde als leider van een missie die aan het eind van de week Irak bezoekt voor een onderzoek in opdracht vande Veiligheidsraad naar de toestand van de Koerden en naar de mogelijkheid van een veiligheidszone, de Belg Erik Suy, wist gisteren al dat het idee “hoogstwaarschijnlijk niet te verwezenlijken zou zijn”.

De Britse VN-ambasadeur sir David Hannay, die het voorstel maandag in de Veiligheidsraad indiende, legde gisteren meer nadruk dan tevoren op het humanitaire karakter van de voorgestelde zone, “die geen juridisch of politiek concpet vormt”. Hij wees er ook op dat eerst moet worden afgewacht wat de uitwerking zal zijn van de aanwezigheid van VN-functionarissen in Noord-Irak - de missie van Suy - die samen met toegang tot humanitaire hulp zou kunenn helpen “de omstandigheden te creeren voor het stabiliseren en kalmeren van de situatie”.

De Iraanse pers mengde zich vandaag voor het eerst in de discussie over de veiligheidszone - die eerder is toegejuicht door de Koerden en veroordeeld door Irak - met een scherpe afkeuring van “dit politieke komplot dat een geografische wijzing van de regio aankondigt”. “Dit scenario van Londen heeft geen ander doel dan de verdeling van de buit van een onheilige oorlog tegen Irak”, schreef de radicale krant Abrar. De Teheran Times, die vaak de spreekbuis van de Iraanse regering is, veroordeelde “elke politiek die is gericht op ontmanteling van Irak”.

De humanitaire hulp aan de vluchtelingen is de laatste dagen door de slechte weersomstandigheden ernstig gehinderd. Verscheidene vliegtuigen hebben gisteren geen voedsel en andere hulp kunnen uitwerpen boven vluchtelingenconcentraties in Noord-Irak. Een functionaris van Artsen zonder Grenzen die het gebied net heeft bezocht, zei gisteren bij de VN in New York dat deze luchtbrug toch al voornamelijk symbolisch is, en dat de honderduizenden Koerden die in de regen en sneeuw in de bergen zitten niet worden bereikt. “Elk uur dat we zitten te praten, sterven er misschien wel duizend mensen”, zei de arts Marcel Roux.

Turkije heeft intussen 23 landen gevraagd vluchtelingen op te nemen. Een woordvoerder van het Turkse ministerie van buitenlandse zaken zei dat veel van de vluchtelingen de wens te kennen hebben gegeven om voorgoed uit het gebied te vertrekken. (AP, AFP, Reuter)