Live-opnames Toscanini terecht heruitgebracht

Toscanini dirigeert Von Weber en Brahms: 20.25-21.24 uur Ned. 3. Toscanini dirigeert Beethoven en Respighi: uitzending 24 april.

Nog voor men in het Gooi wist wat televisie was en terwijl Philips in Eindhoven nog 'experimenteerde', dirigeerde Arturo Toscanini in Amerika al concerten die NBC rechtstreeks via de tv uitzond. De tien uur gevisualiseerde muziek uit de periode 1948-'52 zijn nu van historisch belang. De begintijd van het nieuwe medium overlapte nog net de laatste levensjaren van de toen al legendarische Arturo Toscanini, die in 1957 overleed, twee maanden voor hij negentig zou worden. Terecht worden al zijn opnames nu op video, laser-disc en 82 cd's heruitgebracht.

Het NBC Symphony Orchestra was in 1937 speciaal voor Toscanini opgericht, als een van de beste ter wereld. Met minder nam hij ook geen genoegen. Bij het Residentie Orkest weigerde Toscanini verder te repeteren als niet eerst twee koperblazers waren vervangen en uit ontevredenheid met een Engelse hoboist zwoer hij nooit meer het BBC-orkest te dirigeren.

Op het programma van het Toscanini-concert dat de NOS vanavond uitzendt, stonden de ouverture Euryanthe van Von Weber en de Eerste symfonie van Brahms. De symfonie krijgt van Toscanini een monumentale maar heldere vertolking, in een mij veelal iets te hoog tempo, dat echter gematigd is vergeleken bij zijn flitsende Beethovens. Het opzienbarende van deze uitzending is dat aan Toscanini zo weinig is af te zien: hij heeft vrijwel geen mimiek, hij dirigeert met een zeer bescheiden gebaar en is wel het volkomen tegendeel van de extraverte Leonard Bernstein. Maar die maakte de uitvoering ook ter plekke, Toscanini had dat al gedaan tijdens de repetities, met ijzeren hand.