Krokodillekoppen

Toen in 1848 de aflevering van Dombey and Son verscheen waarin Dickens de dood van Paul Dombey beschrijft, heeft Thackeray die aflevering op een bureau neergesmeten en uitgeroepen: “There's no writing against such power as this... it is stupendous.” Er zijn geen berichten over soortgelijke smijtpartijen toen enkele hoofdstukken van Advokaat van de Hanen in de Revisor verschenen, maar ik weet dat diverse schrijvers knarsetandend hebben gesist: “Verdomme, die Adri kan beter schrijven dan ik.”

Ook ik heb Advokaat van de Hanen met pijn in mijn ziel gelezen. Niet omdat ik het niet goed zou vinden, integendeel, maar omdat ik jaloers ben, jaloers op zoveel vermogen, zoveel schrijfkunst, zoveel overmacht. Af en toe stelde ik met zeker leedvermaak vast dat Van der Heijden toch niet alles kan: dat korte toespraakje bijvoorbeeld van meneer Noppen onderaan pagina 279 is hoogst ongeloofwaardig. Zulke ingewikkelde zinnen zal geen man onder die omstandigheden zomaar uit zijn mouw schudden. Maar andere gedeelten zijn ronduit grandioos. Die scene met Francien op Hemelvaartsdag bijvoorbeeld: perfect, meesterlijk, onvergetelijk. Bovendien zeer opwindend! Van der Heijden kan prachtig over sex schrijven.

Van der Heijden is volgens mij onder de schrijvers die na de oorlog geboren zijn van 'schouders opwaarts groter dan al het volk'. En dit Enakskind heeft met Advokaat van de Hanen volgens mij tot dusver zijn beste roman geschreven. Daarom had ik, en velen met mij, niet anders verwacht dan dat hij met vlag en wimpel de AKO-prijs 1991 zou winnen.

In plaats daarvan heeft de jury een biografie, een reisboek, een kinderboek, een debuut, een Belgisch boek, en een herhalingsoefening genomineerd. Waarom een biografie? Is dat oorspronkelijk proza?

Iedereen die mijn recensie over het boek van Van der Plas heeft gelezen weet hoeveel waardering ik had voor zijn boek. Maar het nomineren? Nog waanzinniger vind ik de nominatie van dat kinderboek.

Er zijn het afgelopen jaar zoveel leuke kinderboeken verschenen, en het wemelt van de kinderboekenprijzen. En dan dat debuut! Het is verdienstelijk proza, maar ook voor debutanten zijn er allerlei prijzen (Anton Wachter-prijs, Louis Couperus-prijs) en daarnaast verpletter je een debutant als je hem meteen bedelft onder die AKO-prijs. Die Belgische mevrouw met die rare oorbellen die voor haar matige debuut een halve ton kreeg heeft daarna nog een volstrekt lorrig boek gepubliceerd. Het is onverantwoord om debutanten op te zadelen met zo'n prijs. Daarmee smoor je eventueel talent in de kiem.

Niet dat zo'n talent bij die Belgische mevrouw overigens aanwezig was. Net zomin trouwens als bij de Belgische mevrouw die nu genomineerd is.

Blijkbaar zit je goed als je uit Vlaanderen komt en een mevrouw bent. Dat die prachtige stukken van Adriaan van Dis er bij zijn vind ik begrijpelijk, al vind ik ook dat het schrijven van reisboeken niet gestimuleerd moet worden. En ik vind ook dat iemand die de prijs al een keer heeft gekregen en een boek schrijft dat lijkt op het boek waar hij de prijs voor kreeg, niet nog een keer genomineerd mag worden. Dan kunnen we elk jaar Bernlef wel nomineren.

Hoe het ook zij: of die zes nominaties nu terecht zijn of niet, zeker is dat het beste, bewonderenswaardigste, grootste, meeslependste boek dat de afgelopen maanden is verschenen bij de nominaties ontbreekt. De een of andere Akoloog heeft het ontbreken van Van der Heijden 'verklaard' met de mededeling dat het boek 100 bladzijden te dik is.

Alsof dat niet ook geldt voor Moby Dick en Oorlog en Vrede! En alsof er van ten minste vier van de zes boeken die nu wel genomineerd zijn nog iets overblijft als je er 100 bladzijden uit schrapt. Schrap je bij Van der Heijden 100 bladzijden dan blijven er nog 472 meesterlijke bladzijden over!

Advokaat van de Hanen niet genomineerd! Die jury moet wel met totale leesblindheid geslagen zijn geweest. Wat een stel gekonfijte krokodillekoppen! Nu die prijs niet terecht kan komen bij de enige die hem verdient, moet het geld maar gebruikt worden om deze juryleden om te scholen. In de letteren horen deze trottelloemen niet thuis. Maar ja, het is de vraag of 50.000 gulden genoeg is om van deze seniele domkoppen bijvoorbeeld nog treinconducteurs te maken. Dan moet je toch ook kunnen lezen.

    • Maarten 't Hart