Welkom

ARBEID volgt kapitaal, luidt een klassieke economische wet. Hij vormt een belangrijke voedingsbodem voor reserves bij het afschaffen van de visumplicht voor Polen door de zes landen van Schengen.

Met name de Beneluxlanden hebben zich bezorgd getoond. Maar de Bondsrepubliek heeft doorgezet wegens het intensieve grensverkeer dat het van het voormalige Oost-Duitsland erfde. De anderen zijn gevolgd, moesten dat ook wel - want zo zit Schengen kennelijk nu eenmaal in elkaar. Verzet baat niet, was vrij vertaald eind vorig jaar het antwoord van staatssecretaris Dankert (buitenlandse zaken) op bezorgde vragen tijdens Kameroverleg.

Enige logica valt aan deze ontwikkeling ook niet te ontzeggen. De visumplicht voor Hongarije en Tsjechoslowakije was reeds afgeschaft.

Deze landen zijn ook al lid van de Raad van Europa - bakermat van het Europese verdrag voor de mensenrechten - terwijl Polen daarvoor kandideert. Jarenlang heeft het Westen geijverd tegen het IJzeren Gordijn. Afschaffing van de visumplicht vormt een voor de hand liggend sluitstuk. De normale beperkingen die het nationale vreemdelingenrecht stelt (voldoende middelen van bestaan bijvoorbeeld) blijven trouwens gewoon van kracht.

TURKIJE - lid van de Raad van Europa en geassocieerd lid van de EG - heeft echter wel degelijk te maken met een visumplicht in onze streken. De reden is duidelijk: beheersing van het verschijnsel gastarbeid. Dit illustreert dat er grenzen zijn aan de liberalisatie.

Dat zich volgens de berichten uit Warschau een stroom reizigers opmaakt voor vertrek ligt voor de hand en hoeft op zichzelf ook geen reden voor ongerustheid te zijn. Er is een varieteit aan redenen om een kijkje te nemen over de zo lang verboden grens en we moeten onszelf geen volksverhuizing aanpraten.

Wel is het duidelijk dat het verschijnsel seizoenarbeid een nieuwe impuls krijgt, maar dat verschijnsel is al zo oud als Europa.

Bovendien is het niet alleen een kwestie van aanbod maar ook van vraag, en daar zijn we zelf bij. Van praktisch belang voor Nederland is dat de Bondsrepubliek naar het zich laat aanzien het eerste reisdoel van veel nieuwe bezoekers zal vormen. Dat onderstreept wel de vraag wat het “pakket aan compenserende maatregelen” binnen Schengenverband is dat Dankert vorig jaar in het vooruitzicht stelde.

Als het waar is dat de opheffing van de Poolse visumplicht vooral is geaccepteerd in ruil voor de belofte dat Polen een eventuele exodus uit de Sovjet-Unie zal tegenhouden, dan is de veronderstelling dat Warschau daartoe in staat zou zijn, wel erg naief.

SCHENGEN IS naar het zich laat aanzien toch minder eenvoudig dan de politiek het wel heeft voorgesteld.