Stroom Polen komt Duitsland binnen

BONN, 8 april - Sinds afgelopen nacht de visumplicht eindigde, passeert een lange golf van vele tienduizenden Polen bij Frankfurt aan de Oder en andere grensplaatsen de Duitse grens.

De Duitse grenspolitie is ervan overtuigd dat het nog maar de voorhoede is van een bezoekersstroom van vele honderdduizenden in de komende weken. In totaal verwacht zij dat Poolse bezoekers dit jaar zo'n zestig miljoen keer de grens naar Duitsland zullen passeren (1990: 22 miljoen).

Zowel aan Poolse als aan Duitse kant is de douane en de grenspolitie versterkt om de enorme stroom reizigers zonder veel vertraging te kunnen verwerken. Dat leek na een paar uur redelijk te lukken; de aanvankelijk lange wachttijden gingen in de loop van de ochtend terug naar enkele minuten.

In Frankfurt en in andere grensplaatsen raakte de politie kort na middernacht hardhandig slaags met enkele honderden rechts-radicale Oostduitse jongeren die onder nazi-parolen stenen naar Poolse bussen wierpen of, zoals bijvoorbeeld bij de grensovergang Guben-Gubin, een uur lang de grenzen blokkeerden. Er vielen enkele gewonden onder de Poolse bezoekers. Omstreeks dertig radicalen werden gearresteerd.

Sommigen riepen 'Sieg Heil!' en anderen schreeuwden “Duitsland voor de Duitsers” en “Weg met de buitenlanders!”.

Voor het weekeinde waren de treinen richting Duitsland al voor dagen volgeboekt, op de stations in Warschau (acht treinen dagelijks) en Szczecin (Stettin). De Duitse en Poolse spoorwegen willen in de zomermaanden zonodig extra treinen gaan inzetten. Wegens de grote vraag naar D-marken begon de koers van de Poolse zloty eind vorige week al te dalen. Berlijnse warenhuizen hebben dit weekeinde hier en daar al in het Pool gestelde reclames in hun etalages gezet.

Pag. 5:

Duizenden Polen op weg naar Duitsland

Tegen het middaguur had de Duitse grenspolitie al ruim 50.000 Poolse bezoekers geteld die per auto of in volle treinen en bussen een eerste gebruik kwamen maken van de visumvrijheid, die geldt voor de zes EG-landen die deelnemen in het zogenoemde Schengen-akkoord: Frankrijk, Duitsland, Italie en de Benelux. Op vertoon van een geldig paspoort mogen Polen voor drie maanden als toerist in dit deel van het EG-verbied blijven. Vooral de Duitse regering heeft zich, ook ter verbetering van de betrekkingen met Warschau, de afgelopen maanden in Schengen-verband sterk gemaakt voor de nieuwe regeling voor de 32 miljoen inwoners van Polen. De regering in Warschau was Bonn voorgegaan door op 1 januari 1991 de visumplicht voor Duitsers in te trekken. Voor zijn bijdrage op dit stuk is kanselier Kohl de afgelopen weken door politici en media in Polen geprezen. Zelfs het vroegere communistische partijblad Trybuna looft Kohl voor zijn beslissende invloed op de andere Schengen-landen, en voor het feit dat de Duitse regering het geld dat Poolse burgers voor Duitse visa betaalden weer in Polen zelf heeft geinvesteerd. (Denemarken heeft de visumplicht voor Polen al op 1 maart jongstleden afgeschaft.) Tot nu toe moesten Polen die naar de Bondsrepubliek wilden maandenlang wachten op een visum, dat vijftien mark kostte (voor Westduitsers kostte een visum voor Polen 65 mark). Bovendien moesten Polen rekening houden met urenlange wachttijden aan de grens, mede in verband met scherpe controles van de Poolse douane op meegebrachte Duitse consumptie-artikelen (die met grote winst in Polen konden worden verkocht).

Sinds de Duits-Duitse monetaire unie (1 juli 1990) wordt in Poolse grensplaatsen zo dagelijks voor omstreeks tien miljoen mark aan meegebrachte Duitse consumptie-artikelen verkocht. Omdat na de Duitse eenwording de visumvrijheid voor Oostduitsers gehandhaafd bleef, deden ook veel vroegere DDR-burgers aan deze lucratieve handel in Westduitse gebruiksartikelen mee. Het aantal Oostduitse bezoekers aan Polen steeg vorig jaar trouwens van 1,3 tot 9,1 miljoen.

Het gedrag, de afgelopen jaren, van Poolse zogenoemde Fliegende Handler en de overtredingen op grote schaal van de visum-bepalingen heeft de regering in Warschau er nu al toe bewogen om haar burgers op te roepen een correct gebruik van de nieuwe mogelijkheden te maken.

“Elke Poolse reiziger dient zichzelf als een ambassadeur te beschouwen”, heet het in dergelijke oproepen. De Poolse ambassadeur in Bonn heeft dit weekeinde al verklaard dat landgenoten die zich als toerist misdragen, illegaal werk zoeken of anderszins langer dan drie maanden blijven, niet op hulp van zijn ambassade hoeven te rekenen. De Poolse en Duitse douane hebben al gedreigd dat zij te volle treinen of bussen niet zullen doorlaten.

    • J.M. Bik